Τέλος το ληξιαρχείο!

Tέλος στην άσκοπη ταλαιπωρία δεκάδων χιλιάδων πολιτών, οι οποίοι σε δυσάρεστες ή ευχάριστες στιγμές της ζωής τους πρέπει να τρέξουν στα ληξιαρχεία για να δηλώσουν γεννήσεις, γάμους ή θανάτους, βάζει η νέα δέσμη παρεμβάσεων του υπουργείου Εσωτερικών, με στόχο τη δραστική μείωση της γραφειοκρατίας και τον περιορισμό της ταλαιπωρίας των πολιτών στα ληξιαρχεία μεταφέροντας ένα μεγάλο μέρος των διαδικασιών που μέχρι σήμερα απαιτούσαν φυσική παρουσία στο ψηφιακό περιβάλλον.

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες της Realnews, μέσα στις επόμενες εβδομάδες, ο υπουργός Εσωτερικών, Θοδωρής Λιβάνιος, αναμένεται να θέσει σε δημόσια διαβούλευση διατάξεις που θα επιτρέπουν την ηλεκτρονική εξ αποστάσεως δήλωση ληξιαρχικών γεγονότων, αλλάζοντας ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο Ελληνες πολίτες στην Ελλάδα και στο εξωτερικό εξυπηρετούνται από ληξιαρχεία και προξενικές Αρχές, αλλά κυρίως αφαιρώντας από πάνω τους ένα περιττό βάρος ιδιαίτερα σε δύσκολες στιγμές της ζωής τους. Χαρακτηριστικότερο όλων η υποχρέωση μετάβασης στο ληξιαρχείο για τη δήλωση θανάτου συγγενικού προσώπου.

Ψηφιακά

Ο βασικός στόχος του σχεδίου είναι διπλός: αφενός να μειωθεί δραστικά η ανάγκη φυσικής παρουσίας στα δημοτολόγια και στα ληξιαρχεία και αφετέρου να επιταχυνθούν οι διαδικασίες που αφορούν κρίσιμες στιγμές της ζωής των πολιτών, όπως γεννήσεις, γάμοι, βαφτίσεις, σύμφωνα συμβίωσης και δηλώσεις θανάτου. Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η δυνατότητα να δηλώνονται οι ληξιαρχικές πράξεις πλέον όχι μόνο με αυτοπρόσωπη παρουσία, αλλά και ψηφιακά. Πρόκειται για μια σημαντική αλλαγή, καθώς μέχρι σήμερα πολλές διαδικασίες απαιτούσαν μετακινήσεις, αναμονή και προσκόμιση εγγράφων, ακόμα και σε περιπτώσεις όπου τα στοιχεία ήταν ήδη διαθέσιμα στο Δημόσιο. Παράλληλα, το υπουργείο Εσωτερικών σχεδιάζει να διευρύνει σημαντικά και το πλαίσιο εκπροσώπησης των πολιτών στις σχετικές διαδικασίες. Μέχρι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις απαιτείται συμβολαιογραφικό πληρεξούσιο, προκειμένου τρίτο πρόσωπο να ενεργήσει για λογαριασμό πολίτη. Με τις νέες ρυθμίσεις, αυτό θα μπορεί να γίνεται και μέσω ηλεκτρονικής εξουσιοδότησης από το gov.gr, μέσω εξουσιοδότησης επικυρωμένης από ΚΕΠ, αλλά και μέσω μεταφρασμένων αλλοδαπών πληρεξουσίων ή εξουσιοδοτήσεων για όσους βρίσκονται στο εξωτερικό.

Στο εξωτερικό

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στους Ελληνες του εξωτερικού, καθώς πολλές από τις υφιστάμενες διαδικασίες απαιτούν σήμερα φυσική παρουσία σε προξενικές Αρχές ή πολύμηνες καθυστερήσεις για τη διαβίβαση εγγράφων στην Ελλάδα. Στόχος του υπουργείου είναι η σημαντική αποσυμφόρηση των προξενείων και η ταχύτερη διεκπεραίωση των υποθέσεων μέσω ψηφιακών υπηρεσιών.

Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στον τρόπο δήλωσης συγκεκριμένων ληξιαρχικών γεγονότων. Ειδικότερα, οι δηλώσεις θρησκευτικών γάμων και βαφτίσεων θα μπορούν πλέον να γίνονται απευθείας ψηφιακά από τον ιερέα που τέλεσε το μυστήριο, χωρίς να απαιτείται η επιπλέον παρουσία των πολιτών στο ληξιαρχείο. Αντίστοιχα, για τις δηλώσεις θανάτου προβλέπεται ότι η διαδικασία θα μπορεί να ολοκληρώνεται ψηφιακά από τον γιατρό ή τον ιατροδικαστή που εξέδωσε το πιστοποιητικό θανάτου. Πρόκειται για μια παρέμβαση που αναμένεται να περιορίσει σημαντικά την ταλαιπωρία των συγγενών σε μια ιδιαίτερα δύσκολη στιγμή, καθώς μέχρι σήμερα η διαδικασία απαιτεί σειρά φυσικών ενεργειών και μετακινήσεων.

Στο ίδιο πλαίσιο, οι πολιτικοί γάμοι θα μπορούν να δηλώνονται απευθείας από τον αρμόδιο που τέλεσε τον γάμο, με την καταχώριση να γίνεται αυτεπάγγελτα από το ληξιαρχείο, χωρίς επιπλέον ενέργειες από το ζευγάρι.

Ακόμη πιο εκτεταμένες ψηφιακές δυνατότητες προβλέπονται για τα σύμφωνα συμβίωσης και τα διαζύγια. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, τόσο η σύναψη και η λύση συμφώνου συμβίωσης όσο και η συναινετική λύση γάμου θα μπορούν να πραγματοποιούνται ψηφιακά, περιορίζοντας περαιτέρω τις χρονοβόρες διαδικασίες και την ανάγκη φυσικής παρουσίας στις υπηρεσίες.

Μετασχηματισμός

Οι παρεμβάσεις αυτές εντάσσονται στη γενικότερη στρατηγική ψηφιακού μετασχηματισμού της δημόσιας διοίκησης και έρχονται να προστεθούν σε μια σειρά υπηρεσιών που ήδη παρέχονται μέσω του gov.gr. Στο υπουργείο Εσωτερικών εκτιμούν ότι η νέα δέσμη μέτρων θα μειώσει αισθητά τον όγκο των επισκέψεων στα ληξιαρχεία της χώρας, θα περιορίσει τον χρόνο αναμονής και θα αποσυμφορήσει σημαντικά τόσο τις δημοτικές υπηρεσίες όσο και τις προξενικές Αρχές. Το μέγεθος των συναλλαγών που πραγματοποιούνται καθημερινά μέσω των ληξιαρχείων αποτυπώνει και τη σημασία των επικείμενων αλλαγών. Μόνο στο διάστημα από την 1η Ιανουαρίου έως τις αρχές Μαΐου του 2026 καταχωρίστηκαν συνολικά 83.548 ληξιαρχικές πράξεις σε όλη τη χώρα. Από αυτές, οι 44.834 αφορούσαν δηλώσεις θανάτου, οι 21.766 δηλώσεις γέννησης, οι 6.141 γάμους, οι 5.004 διαζύγια και οι 5.803 σύμφωνα συμβίωσης.

Στο υπουργείο Εσωτερικών θεωρούν ότι η ψηφιοποίηση αυτών των διαδικασιών δεν αφορά μόνο την ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών, αλλά και μια βαθύτερη αλλαγή στη σχέση κράτους και πολίτη, με λιγότερη γραφειοκρατία, λιγότερα δικαιολογητικά και μικρότερη εξάρτηση από φυσικά έγγραφα και διαδοχικές επισκέψεις στις υπηρεσίες.