Έφυγε από τη ζωή η σπουδαία ηθοποιός Μπέτυ Βαλάση

Απεβίωσε η σπουδαία ηθοποιός Μπέτυ Βαλάση, μετά από σοβαρά προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε τα τελευταία χρόνια.

Η κηδεία της θα γίνει τη Δευτέρα 19 Οκτώβρη, στις 11.30 στο Α’ Νεκροταφείο και θα είναι πολιτική.

Η Μπέτυ Βαλάση έγινε ευρέως γνωστή στο κοινό μέσα από τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στην τηλεοπτική σειρά «Λωξάντρα».

Την τελευταία της πνοή άφησε σε ηλικία 89 ετών την Πέμπτη η ηθοποιός Μπέτυ Βαλάση.

Τα τελευταία χρόνια αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα υγείας και το τελευταίο διάστημα φιλοξενούνταν στο ίδρυμα «Σπίτι του Αγωνιστή».

Η κηδεία της θα γίνει τη Δευτέρα 19 Οκτώβρη, στις 11.30 στο Α’ Νεκροταφείο.

Στο θέατρο μαθήτευσε κοντά σε σπουδαίους δασκάλους. Το 1961 έδωσε την πρώτη της παράσταση στο θέατρο Καλουτά, δίπλα στον Κάρολο Κουν και τη Μαίρη Αρώνη. Έπαιξε σε τουλάχιστον 14 ελληνικές ταινίες μεγάλου μήκους καταξιωμένων σκηνοθετών.

Έγινε ευρέως γνωστή και δημοφιλής στο κοινό μέσα από την πρωταγωνιστική της συμμετοχή στην επιτυχημένη – και τελευταία ασπρόμαυρη – τηλεοπτική σειρά Λωξάντρα, η οποία προβλήθηκε από την ΕΡΤ το 1980.

Σε ανακοίνωσή του για την απώλεια της σπουδαίας ηθοποιού Μπέτυς Βαλάση, το Γραφείο Τύπου της ΚΕ του ΚΚΕ αναφέρει τα εξής:

«Το ΚΚΕ αποχαιρετά με συγκίνηση και βαθιά εκτίμηση τη σπουδαία ηθοποιό Μπέτυ Βαλάση, μια μεγάλη κυρία του ελληνικού θεάτρου, του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, έναν άνθρωπο με ξεχωριστό ήθος, καλλιέργεια, δυναμισμό και αγωνιστική στάση.

Από τη Θεσσαλονίκη, όπου γεννήθηκε το 1937, μέσα σε προσφυγική οικογένεια από τη Μικρά Ασία, κουβαλούσε τις ιστορίες και τα βιώματα μιας γενιάς που γνώρισε τον ξεριζωμό και πάλεψε για τη ζωή και την αξιοπρέπειά της. Ήδη από τα παιδικά της χρόνια άρχισε να σχεδιάζει το μέλλον της, δεμένο με την τέχνη και το θέατρο. Ονειρεύτηκε να γίνει ηθοποιός και κυνήγησε το όνειρό της με επιμονή και αποφασιστικότητα.

Μαθήτευσε κοντά σε σπουδαίους δασκάλους και συνεργάστηκε με σημαντικούς σκηνοθέτες και ηθοποιούς του θεάτρου και του κινηματογράφου. Κατάφερε να οικοδομήσει μια ξεχωριστή καλλιτεχνική πορεία. Το θέατρο και η ζωή ήταν για την Μπέτυ Βαλάση ένας αδιαχώριστος κόσμος. «Έπαιζε» με άνεση και φυσικότητα τους ρόλους της τόσο στη θεατρική σκηνή όσο και στην καθημερινότητα. Ήταν θεατρική στη ζωή και ανθρώπινη στο θέατρο.

Η Μπέτυ Βαλάση υπήρξε μία από τις μεγάλες κυρίες του παλιού ελληνικού θεάτρου. Στην τηλεόραση αγαπήθηκε από γενιές θεατών μέσα από τον εμβληματικό ρόλο της Λωξάντρας, στην ομώνυμη σειρά της ΕΡΤ.

Οι δύο αυτές γυναίκες ταυτίστηκαν στη συνείδηση του κόσμου. Η αγάπη του κόσμου για τη Λωξάντρα είναι άρρηκτα δεμένη με την ερμηνεία της Μπέτυς Βαλάση.

Η γνωριμία της με τον Τίτο Βανδή, ύστερα από διαφορετικές προσωπικές και καλλιτεχνικές διαδρομές, στάθηκε καθοριστική στη ζωή της. Ένας μεγάλος έρωτας που εξελίχθηκε γρήγορα σε βαθιά συντροφική σχέση και κοινή πορεία ζωής. Δύο σπουδαίοι ηθοποιοί, δύο ξεχωριστοί άνθρωποι, με κοινωνική συνείδηση και αγάπη για το θέατρο. Ξεχωριστή θέση στη ζωή της είχε η στενή φιλία της με τη Μελίνα Μερκούρη.

Η Μπέτυ Βαλάση ήταν μια γυναίκα πληθωρική και πολυδιάστατη. Στο γεμάτο πρόσωπό της διέκρινες την ευαισθησία και τη δυναμικότητα. Ένα μεγάλο, μόνιμο χαμόγελο και ένα οξύ βλέμμα, που διέκρινε και έκρινε τα πάντα. Είχε τη σιγουριά του ανθρώπου που γνώριζε την αξία του, χωρίς να χρειάζεται να την επιδεικνύει. Είχε τη γενναιοδωρία να δίνει, τη δύναμη να επιμένει και το θάρρος να λέει «όχι» όταν κάτι δεν την εξέφραζε.

Αυτή η ουσιαστική σχέση της με τον άνθρωπο και τη ζωή συναντήθηκε φυσικά με την κοινωνική και αγωνιστική της στάση. Συμμετείχε στις δραστηριότητες του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών και περιέβαλλε με αγάπη και έγνοια τις αγωνιστικές πρωτοβουλίες των ανθρώπων του θεάτρου και των εργαζομένων στον πολιτισμό.

Η σχέση της Μπέτυς Βαλάση με το ΚΚΕ υπήρξε σταθερή και διαρκής. Μιλούσε με εμπιστοσύνη, πίστη και αγάπη για το Κόμμα της. Στήριξε με την παρουσία της, την τέχνη και τον λόγο της την πολιτική και πολιτιστική του δραστηριότητα, στις μεγάλες αλλά και στις δύσκολες στιγμές του, όπως την περίοδο της κρίσης και της ανασυγκρότησης. Υπήρξε υποψήφια βουλευτής με το ΚΚΕ και εκλεγμένη δημοτική σύμβουλος στον Δήμο Αθήνας. Τα τελευταία 4,5 χρόνια φιλοξενούνταν στο «Σπίτι του Αγωνιστή», παραμένοντας ενεργή πνευματικά και κοινωνικά, κρατώντας ζωντανό το ενδιαφέρον της για την τέχνη και την κοινωνική ζωή.

Η Μπέτυ Βαλάση αφήνει πίσω της μεγάλη παρακαταθήκη στον κόσμο της τέχνης και του πολιτισμού. Αφήνει τη μνήμη μιας γυναίκας δημιουργικής, δυναμικής και ασυμβίβαστης. Αφήνει, όμως, και το παράδειγμα μιας καλλιτέχνιδας που απέδειξε πως η τέχνη δεν μπορεί να είναι αποκομμένη από τη ζωή. Θα την κρατήσουμε στη μνήμη μας όπως ήταν: ολόφωτη και τρυφερή, αχόρταγη για ζωή και γνώση, μεγάλη ηθοποιός και αγωνίστρια.

Στον γιο της Νικόλα, τον εγγονό της Τίτο και σε όλους τους δικούς της ανθρώπους, στους συναδέλφους της και σε όλους όσοι τη γνώρισαν, την αγάπησαν και συμπορεύτηκαν μαζί της, το ΚΚΕ εκφράζει τα θερμά του συλλυπητήρια.

Η κηδεία της θα γίνει τη Δευτέρα 19 Οκτώβρη, στις 11.30 στο Α’ Νεκροταφείο, και θα είναι πολιτική».

Τα πρώτα χρόνια

Η Μπέτυ Βαλάση γεννήθηκε το 1937 στη Θεσσαλονίκη από γονείς πρόσφυγες της Μικράς Ασίας. Το πραγματικό της όνομα είναι Δέσπω, αλλά η μητέρα της το άλλαξε σε ‘Μπέτυ’.

Η προσφυγική καταγωγή της αποτέλεσε μέρος της οικογενειακής ιστορίας μέσα στην οποία μεγάλωσε, σε μια εποχή κατά την οποία οι μνήμες της Μικρασιατικής Καταστροφής παρέμεναν ζωντανές σε χιλιάδες ελληνικά σπίτια. Ο μεγάλος αδελφός του πατέρα της σφαγιάστηκε από τους Τούρκους το 1922.

Τα παιδικά της χρόνια σημαδεύτηκαν από τον χωρισμό των γονιών της. Ο πατέρας της εγκαταστάθηκε στην Κατερίνη, όπου δραστηριοποιήθηκε στην παραγωγή καπνού, ενώ η μητέρα της μετακόμισε στην Αθήνα. Έτσι, η μικρή Μπέτυ χρειάστηκε να μεγαλώσει ανάμεσα σε διαφορετικές πόλεις, ταξιδεύοντας συχνά για να βρίσκεται κοντά στους γονείς της.

Ολοκλήρωσε τη σχολική της εκπαίδευση στο 5ο Γυμνάσιο Εξαρχείων και στη συνέχεια ακολούθησε τον δρόμο της υποκριτικής.

Οι σπουδαίοι δάσκαλοι και η πρώτη εμφάνιση στο θέατρο

Η Μπέτυ Βαλάση είχε την τύχη να μαθητεύσει δίπλα σε σημαντικές προσωπικότητες του ελληνικού θεάτρου. Ανάμεσα στους δασκάλους της συγκαταλέγονταν η Κατίνα Παξινού, ο Αιμίλιος Χουρμούζιος, ο Άγγελος Τερζάκης και ο Σωκράτης Καραντινός.

Η πρώτη της εμφάνιση στο θέατρο πραγματοποιήθηκε το 1961, στο θέατρο Καλουτά. Εκεί συμμετείχε στην παράσταση «Οδύσσεια» του Μανώλη Σκουλούδη, ερμηνεύοντας την Παλλάδα Αθηνά, σε μια παραγωγή στην οποία συμμετείχαν σπουδαία ονόματα, όπως ο Κάρολος Κουν και η Μαίρη Αρώνη.

Νίκος Μπουσδούκος και Μπέτυ Βαλάση στην Αυλή των Θαυμάτων του Καμπανέλλη, που ανέβηκε το 1982 στη Νέα Σκηνή του Εθνικού (πηγή: Αρχείο Εθνικού Θεάτρου)

 

Από εκείνη τη στιγμή άρχισε μια μεγάλη επαγγελματική διαδρομή, με συμμετοχές σε θεατρικές παραστάσεις και συνεργασίες με σημαντικούς δημιουργούς και ηθοποιούς.

Η Βαλάση υπήρξε ηθοποιός με έντονη σκηνική προσωπικότητα, ικανή να κινείται ανάμεσα στο δράμα και στην κωμωδία. Η παρουσία της δεν στηριζόταν μόνο στον λόγο, αλλά και στη χαρακτηριστική εκφραστικότητα του προσώπου, στη φωνή και στη φυσικότητα της ερμηνείας της.

Η «Λωξάντρα» που την έκανε αγαπητή σε ολόκληρη την Ελλάδα

Το 1980 αποτέλεσε χρονιά-σταθμό στην καριέρα της. Η ΕΡΤ παρουσίασε την τηλεοπτική μεταφορά του μυθιστορήματος «Λωξάντρα» της Μαρίας Ιορδανίδου, με την Μπέτυ Βαλάση στον πρωταγωνιστικό ρόλο.

Η σειρά έκανε πρεμιέρα στις 19 Ιανουαρίου 1980, σε σκηνοθεσία του Γρηγόρη Γρηγορίου και σενάριο του Χρήστου Δοξαρά. Μέσα από τα 30 επεισόδιά της, οι τηλεθεατές μεταφέρθηκαν στην Κωνσταντινούπολη μιας άλλης εποχής.

Στο επίκεντρο βρισκόταν μια δυναμική γυναίκα, γεμάτη ζωή, αγάπη, πείσμα και αφοσίωση στην οικογένειά της. Η Λωξάντρα παντρεύεται τον Δημητρό, έναν χήρο με τέσσερα παιδιά, και γίνεται το κεντρικό πρόσωπο ενός σπιτιού που ζει μέσα στις γεύσεις, τις μυρωδιές, τις παραδόσεις και τις αντιθέσεις της Πόλης.

Πίσω από τις οικογενειακές ιστορίες ξετυλίγεται ολόκληρος ο κόσμος του Κωνσταντινουπολίτικου Ελληνισμού, λίγο πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η σειρά απέκτησε ξεχωριστή θέση στην ιστορία της ελληνικής τηλεόρασης, ενώ η Μπέτυ Βαλάση κατάφερε να ταυτιστεί με την ηρωίδα.

Για το κοινό δεν υποδυόταν απλώς τη Λωξάντρα. Ήταν η Λωξάντρα.

Η «Λωξάντρα» δεν ήταν μια συνηθισμένη τηλεοπτική παραγωγή. Βασισμένη στο βιβλίο της Μαρίας Ιορδανίδου, ανέδειξε την καθημερινότητα, τα έθιμα, τη γλώσσα και τις οικογενειακές σχέσεις των Ελλήνων της Κωνσταντινούπολης.

Η Μπέτυ Βαλάση έδωσε στην ηρωίδα της δύναμη και ευαισθησία, αποφεύγοντας να τη μετατρέψει σε μια απλή γραφική φιγούρα. Η ίδια είχε μιλήσει στο παρελθόν για τη σημασία που είχε ο συγκεκριμένος ρόλος στην καριέρα της και για την αγάπη που εισέπραξε από τους τηλεθεατές.

Το 2011, όταν το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος παρουσίασε τη «Λωξάντρα» στη σκηνή, η ηθοποιός βρέθηκε σε τιμητική εκδήλωση και μίλησε με συγκίνηση για το πόσο σημαντικό δώρο υπήρξε ο συγκεκριμένος ρόλος. Ιδιαίτερη σημασία είχε για εκείνη και η γνωριμία της με τη συγγραφέα του βιβλίου, Μαρία Ιορδανίδου.

Η διαδρομή στον ελληνικό κινηματογράφο

Παρότι η τηλεόραση την έκανε ιδιαίτερα δημοφιλή, η Μπέτυ Βαλάση είχε ήδη χτίσει μια σημαντική θεατρική και κινηματογραφική παρουσία.

Από το 1960 έως το 2004 έπαιξε τουλάχιστον σε 14 ελληνικές ταινίες μεγάλου μήκους, καταξιωμένων σκηνοθετών. Μεταξύ αυτών: Ανοιχτή επιτολή (1967, του Γιώργου Σταμπουλόπουλου), Κυνηγοί (1977, του Θόδωρου Αγγελόπουλου), 1922 (1978, του Νίκου Κουνδουρου), Μια τόσο μακρινή απουσία (1985, του Σταύρου Τσιώλη).

Η καριέρα της περιλάμβανε διαφορετικούς ρόλους και καλλιτεχνικές προσεγγίσεις, γεγονός που της επέτρεψε να διαμορφώσει μια ξεχωριστή υποκριτική ταυτότητα.

Η ίδια ανήκε σε μια γενιά καλλιτεχνών που αντιμετώπιζαν την υποκριτική ως διαρκή δημιουργική αναζήτηση. Δεν περιορίστηκε στον θρίαμβο της «Λωξάντρας», αλλά συνέχισε τη διαδρομή της στο θέατρο και σε τηλεοπτικές παραγωγές.

Ο μεγάλος έρωτας με τον Τίτο Βανδή

Ξεχωριστό κεφάλαιο στην προσωπική ζωή της Μπέτυς Βαλάση υπήρξε η σχέση της με τον σπουδαίο ηθοποιό Τίτο Βανδή. Οι δύο καλλιτέχνες παντρεύτηκαν το 1984 και έμειναν μαζί μέχρι τον θάνατο του ηθοποιού, το 2003.

Η κοινή τους πορεία συνδέθηκε με την αγάπη για το θέατρο, την τέχνη και τις κοινές αξίες. Ο Τίτος Βανδής υπήρξε μια σημαντική παρουσία στη ζωή της, ενώ ο θάνατός του άφησε ένα μεγάλο κενό.

Από προηγούμενο γάμο της η Μπέτυ Βαλάση είχε αποκτήσει έναν γιο, τον Νικόλα Χάρι Μινισσάλι, ο οποίος ακολούθησε σπουδές σκηνοθεσίας στο εξωτερικό. Η σχέση της με τον γιο της ήρθε ξανά στη δημοσιότητα τα τελευταία χρόνια, όταν εκείνος μίλησε για τις δυσκολίες που αντιμετώπιζε η μητέρα του στην καθημερινότητά της.

Τα τελευταία χρόνια στο «Σπίτι του Αγωνιστή»

Τα τελευταία χρόνια η Μπέτυ Βαλάση είχε απομακρυνθεί από τη δημόσια ζωή και φιλοξενούνταν στο «Σπίτι του Αγωνιστή», όπου λάμβανε φροντίδα και υποστήριξη.

Τον Ιανουάριο του 2025, ο γιος της, Νικόλας Χάρι Μινισσάλι, είχε μιλήσει στην εκπομπή «Το Πρωινό» του ΑΝΤ1 για τις σοβαρές δυσκολίες υγείας που αντιμετώπιζε.

Όπως είχε περιγράψει, η ηθοποιός αντιμετώπιζε άνοια και είχε υποστεί επανειλημμένα εγκεφαλικά επεισόδια. Η επιδείνωση της κατάστασής της είχε καταστήσει απαραίτητη τη συνεχή φροντίδα.

Ο γιος της είχε εκφράσει δημόσια την ευγνωμοσύνη του προς τους ανθρώπους που τη φρόντιζαν, αλλά και προς τον Δημήτρη Κουτσούμπα και το ΚΚΕ, για τη βοήθεια που προσφέρθηκε στην οικογένεια.