ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΟΥ '40 (Με τα δικά τους όπλα)

 

Του Κων/νου Β. Παυλάκου,
π. Σχολικού Συμβούλου Φιλολόγων

ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ
Δε χάθηκες, μα κι ούτε θα χαθείς
κι ας έρθουν πάλι οι Πέρσες και οι Λατίνοι.
Δεν είσαι κάστρο για να πατηθείς.
Είσαι το φως, Ελλάδα, που δε σβήνει.

(Λέων Κουκούλας, ποιητής, 1896-1967)

 

 

 

ΕΚΚΛΗΣΗ

 

            Είναι δυο εβδομάδες τώρα που με ένα τελεσίγραφο, μοναδικό στα διπλωματικά χρονικά των εθνών για το περιεχόμενο, την ώρα και τον τρόπο που το παρουσίασαν, η Ιταλία κάλεσε την Ελλάδα να της παραδώσει τα εδάφη της, ν' αρνηθεί την ελευθερία της και να κατασπιλώσει την τιμή της.

            Οι Έλληνες δώσαμε, στην ιταμή αυτή αξίωση της φασιστικής βίας, την απάντηση που επέβαλαν τριών χιλιάδων ετών παραδόσεις, χαραγμένες βαθιά στην ψυχή μας, αλλά και γραμμένες στην τελευταία γωνιά της ιερής μας γης, με το αίμα των μεγαλυτέρων ηρώων της ανθρώπινης Ιστορίας. Κι αυτή τη στιγμή, κοντά στο ρεύμα του Θυάμιδος και στις χιονισμένες πλαγιές της Πίνδου και των μακεδονικών βουνών, πολεμούμε, τις περισσότερες φορές με τη λόγχη, αποφασισμένοι να νικήσουμε ή να πεθάνουμε μέχρις ενός.

            Σ' αυτόν τον άνισο και σκληρότατο, αλλά και πεισματώδη αγώνα, που κάνει το λυσσασμένο επιδρομέα να ξεσπάζει κατά των γυναικών, των γερόντων και των παιδιών, να καίει, να σκοτώνει, ν' ακρωτηριάζει, να διαμελίζει τους πληθυσμούς στις ανοχύρωτες κι άμαχες πόλεις μας και στα ειρηνικά χωριά μας, έχουμε το αίσθημα, ότι δεν υπερασπιζόμαστε δική μας μόνον υπόθεση: Ότι αγωνιζόμαστε για τη σωτηρία όλων εκείνων των υψηλών αξιών που αποτελούν τον πνευματικό και ηθικό πολιτισμό, την πολύτιμη παρακαταθήκη που κληροδότησαν στην ανθρωπότητα οι δοξασμένοι μας πρόγονοι και που σήμερα βλέπουμε ν' απειλούνται από το κύμα της βαρβαρότητας και της βίας. Ακριβώς αυτό το αίσθημα εμπνέει το θάρρος σ' εμάς τους Έλληνες διανοουμένους, τους ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης, ν' απευθυνθούμε στους αδελφούς μας όλου του κόσμου, για να ζητήσουμε, όχι την υλική, αλλά την ηθική βοήθειά τους: Ζητούμε την εισφορά των ψυχών, την επανάσταση των συνειδήσεων, την εργασία, το κήρυγμα, την άμεση επίδραση, παντού όπου είναι δυνατόν, την άγρυπνη παρακολούθηση και την ενέργεια για έναν καινούργιο πνευματικό Μαραθώνα, που θ' απαλλάξει τα δυναστευόμενα έθνη από τη φοβέρα της πιο μαύρης σκλαβιάς που είδε ποτέ ο κόσμος. Όταν μια τέτοια επανάσταση συντελεστεί, η Νίκη θα στεφανώσει το μέτωπο και του τελευταίου, του πιο ταπεινού εργάτη.

            Με τη μεγάλη και σταθερή αυτή ελπίδα, σας στέλνουμε τον αδελφικό μας χαιρετισμό:

ΚΩΣΤΗΣ ΠΑΛΑΜΑΣ, ΣΠΥΡΟΣ ΜΕΛΑΣ, ΑΓΓΕΛΟΣ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΣ, ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΣΚΙΠΗΣ, ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ, ΝΙΚΟΣ ΒΕΗΣ, Κ. ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ, Κ. ΠΑΡΘΕΝΗΣ, ΙΩΑΝΝΗΣ ΓΡΥΠΑΡΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΛΑΧΟΓΙΑΝΝΗΣ, ΣΤΡΑΤΗΣ ΜΥΡΙΒΗΛΗΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΟΥΡΑΝΗΣ, ΜΙΛΤ. ΜΑΛΑΚΑΣΗΣ, ΓΡΗΓ. ΞΕΝΟΠΟΥΛΟΣ, ΑΛΕΞ. ΦΙΛΑΔΕΛΦΕΥΣ, ΑΡΙΣΤΟΣ ΚΑΜΠΑΝΗΣ.

 

ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ

            Οι νέοι συγγραφείς της Ελλάδας, που αντιπροσώπευσαν τα τελευταία χρόνια τις νεότερες αναζητήσεις του ελληνικού πνεύματος, απευθύνονται στους συναδέλφους και συνοδοιπόρους τους του κόσμου ολόκληρου.

            Η μάχη της Ελλάδας είναι μια μάχη παγκόσμια. Ο ελληνικός στρατός είναι σήμερα μια προφυλακή των εθνών στον αγώνα τους εναντίον της καινούργιας μορφής της σκλαβιάς.

            Για να κερδίσουμε αυτή τη μεγάλη μάχη, θα κάνουμε όλες τις θυσίες, όπως έκαναν πάντα οι Έλληνες όταν πολεμούσαν για την ελευθερία. Δε θα συλλογιστούμε ούτε τη ζωή μας, ούτε τη ζωή των δικών μας, ούτε τις πόλεις μας που βομβαρδίζονται, ούτε τον πλούτο του τόπου μας που καταστρέφεται. Το έμβλημά μας είναι το ίδιο έμβλημα των πατέρων μας του 1821: Ελευθερία ή θάνατος.

            Ο Μουσολίνι δε μας ήξερε καλά. Δεν κατάλαβε ποτέ την ιστορική παράδοση, την ηθική ζωή, το ψυχικό σθένος της μικρής Ελλάδας. Δεν πρόβλεψε τη μεγάλη χαρά που κυρίεψε τον τόπο μας, όταν αντήχησαν τα πρώτα πυρά κι έφεραν την είδηση ότι ήρθε ξανά στην Ελλάδα η ώρα της μοίρας, της θυσίας και της δόξας.

            Ο ιταλικός φασισμός βαδίζει προς το θάνατο κι εμείς οι Έλληνες σκάβουμε τον τάφο του. Μπορεί να πεθάνουμε, αλλά θα πεθάνει κι αυτός. Θα τον σκοτώσει το ελληνικό πνεύμα, που έχει σκοτώσει εχθρούς μεγαλύτερους και φοβερότερους απ' αυτόν.

            Ελεύθεροι άνθρωποι όλων των εθνών, συγγραφείς, ποιητές, καλλιτέχνες, φιλόσοφοι, ιδεολόγοι, μην ξεχνάτε ότι η Ελλάδα πολεμά για τη μοίρα του κόσμου.

            ΑΛΕΞΙΟΥ ΕΛΛΗ, ΒΕΝΕΖΗΣ ΗΛ., ΒΡΕΤΤΑΚΟΣ Ν., ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ ΑΛΚ., ΔΗΜΑΡΑΣ Κ., ΕΛΥΤΗΣ ΟΔ., ΘΕΟΤΟΚΑΣ Γ., ΘΡΥΛΟΣ ΑΛΚ., ΙΑΚΩΒΙΔΗ ΛΙΛΗ, ΚΑΡΑΓΑΤΣΗΣ Μ., ΚΑΡΑΝΤΙΝΟΣ Σ., ΚΑΣΤΑΝΑΚΗΣ ΘΡ., ΚΑΤΣΙΜΠΑΛΗΣ Γ., ΚΟΤΖΙΟΥΛΑΣ Γ., ΚΟΥΚΟΥΛΑΣ Λ., ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΣ Φ., ΜΥΛΩΝΟΓΙΑΝΝΗΣ Γ., ΝΑΚΟΥ Λ., ΝΙΚΟΛΑΪΔΗΣ Μ., ΝΙΚΟΛΑΡΕΪΖΗΣ Δ., ΠΑΠΑΔΑΚΗ Σ., ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ Μ., ΠΑΡΑΜΠΑΡΛΑΣ Τ., ΠΑΝΣΕΛΗΝΟΣ Α., ΠΑΠΑΣΧΟΣ ΚΛ., ΠΕΤΣΑΛΗΣ Θ., ΣΕΦΕΡΗΣ Γ., ΣΤΑΥΡΟΥ ΤΑΤ., ΤΕΡΖΑΚΗΣ ΑΓΓ., ΤΣΑΤΣΟΣ Κ., ΦΩΤΙΑΔΗΣ Δ., ΧΑΡΗΣ Π., ΧΑΤΖΙΝΗΣ Γ., ΧΟΥΡΜΟΥΖΙΟΣ ΑΙΜ.

[Πηγή: Περιοδικό «ΝΕΑ ΕΣΤΙΑ», τεύχος 1280/1980, σελ. 1741 και 1742]

 

            Οι καθηγητές του Πανεπιστημίου Κων/νος Τσάτσος, Ιωάννης
Θεοδωρακόπουλος και Ιωάννης Κακριδής, σε επιστολή τους προς τον
Μεταξά, με ημερομηνία 30 Οκτ. 1940 (Αρχείο Μεταξά), ζητούσαν
να επιτραπεί η κατάταξή τους στο στρατό για να πολεμήσουν.
Η αίτησή τους όμως απορρίφθηκε, και τους υποδείχτηκε να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στην «Πνευματική Επιστράτευση». Τυχερότερος στάθηκε ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος· αφέθηκε με αίτησή του ελεύθερος και υπηρέτησε εθελοντής στο μέτωπο, όπου ανέπτυξε αξιόλογη δράση, εκδίδοντας στρατιωτική εφημερίδα.

            [Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτική Αθηνών Α.Ε., τόμος
ΙΕ΄, σελ. 396].

            Σημείωση: Οι μετέπειτα Νομπελίστες, ο Σεφέρης (Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 1963) και ο Ελύτης (Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας 1979), συνυπογράφουν το ΜΑΝΙΦΕΣΤΟ.