Όταν οι διακοπές μάς φέρνουν αντιμέτωπους με... το «τίποτα»

Όλο τον χρόνο παραπονιόμαστε ότι δεν προλαβαίνουμε.

Ξυπνάμε βιαστικά, τρέχουμε στη δουλειά, επιστρέφουμε κουρασμένοι, έχουμε υποχρεώσεις, παιδιά, λογαριασμούς, τηλέφωνα, μηνύματα, εκκρεμότητες. Η μία μέρα μοιάζει με την άλλη και, πολλές φορές, λέμε στον εαυτό μας: «Να έρθει επιτέλους το καλοκαίρι να ξεκουραστώ.»

Και τελικά το καλοκαίρι έρχεται. Οι υποχρεώσεις μειώνονται, το ξυπνητήρι σταματά να χτυπά, το κινητό σωπαίνει λίγο περισσότερο, η μέρα ανοίγει μπροστά μας χωρίς πρόγραμμα...

Και τότε, αρκετοί άνθρωποι αρχίζουν να αισθάνονται μια παράξενη δυσφορία, σαν να μην ξέρουν τι να κάνουν με τόσο ελεύθερο χρόνο. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που, μετά από δύο ή τρεις μέρες διακοπών, αρχίζουν να ανησυχούν, να βαριούνται ή να ψάχνουν διαρκώς κάτι για να γεμίσουν το πρόγραμμά τους. Εκδρομές, δραστηριότητες, φωτογραφίες, αναρτήσεις, καινούργιες εμπειρίες... οτιδήποτε αρκεί να μη μείνει χώρος για το «τίποτα».

Μήπως γιατί το «τίποτα» μάς τρομάζει; Όχι επειδή είναι πραγματικά άδειο, αλλά επειδή, για πρώτη φορά μετά από πολλούς μήνες, σταματά ο θόρυβος της καθημερινότητας και αρχίζουμε να ακούμε λίγο περισσότερο τον εαυτό μας... και αυτό δεν είναι πάντα εύκολο. Όταν σταματούν οι υποχρεώσεις, έρχονται στην επιφάνεια σκέψεις που όλο τον χρόνο δεν προλαβαίναμε να ακούσουμε. Ερωτήματα που αφήναμε για αργότερα. Συναισθήματα που καλύπτονταν από τη βιασύνη. Μια κούραση που ίσως δεν είναι μόνο σωματική, αλλά και ψυχική.

Γι' αυτό πολλές φορές οι πρώτες ημέρες των διακοπών δεν είναι ξεκούραστες αλλά είναι περισσότερο μια περίοδος μετάβασης. Ο οργανισμός χρειάζεται χρόνο για να αφήσει πίσω του τον ρυθμό της συνεχούς εγρήγορσης. Όπως ένα αυτοκίνητο που κινείται για ώρες με μεγάλη ταχύτητα δεν σταματά ακαριαία, έτσι κι εμείς δεν μπορούμε να περάσουμε από τη διαρκή ένταση στην απόλυτη ηρεμία μέσα σε μία μέρα.

Και ίσως δεν χρειάζεται να το απαιτούμε από τον εαυτό μας... Το καλοκαίρι δεν είναι ένας διαγωνισμός για το ποιος θα ζήσει τις περισσότερες εμπειρίες, ούτε είναι μια υποχρέωση να είμαστε διαρκώς χαρούμενοι, κοινωνικοί ή δημιουργικοί. Μπορεί να είναι και κάτι πολύ πιο απλό: Να καθίσουμε λίγο περισσότερο στη σκιά χωρίς να κοιτάζουμε το ρολόι, να διαβάσουμε λίγες σελίδες ενός βιβλίου και να αφήσουμε τις υπόλοιπες για αύριο, να χαζέψουμε τη θάλασσα χωρίς να χρειάζεται να κάνουμε κάτι, να περπατήσουμε χωρίς προορισμό, να μιλήσουμε με έναν άνθρωπο χωρίς να μας διακόπτει συνεχώς το κινητό. Αυτές οι στιγμές μπορεί να μοιάζουν μικρές στην πραγματικότητα όμως είναι ένας τρόπος να ξανασυναντήσουμε τον εαυτό μας. 

Ίσως γι' αυτό αρκετοί άνθρωποι δυσκολεύονται τόσο να ξεκουραστούν. Γιατί έχουν μάθει να νιώθουν ότι αξίζουν μόνο όταν παράγουν, όταν είναι χρήσιμοι, όταν τρέχουν, όταν λύνουν προβλήματα και η ακινησία τους δημιουργεί ενοχές, σαν να χάνουν τον χρόνο τους. Όμως η ξεκούραση δεν είναι χαμένος χρόνος. Είναι ο χρόνος μέσα στον οποίο το σώμα ανακτά τις δυνάμεις του, ο νους ησυχάζει και η ψυχή βρίσκει λίγο χώρο να αναπνεύσει.

Γι' αυτό, αν τις πρώτες μέρες νιώσετε μια μικρή αμηχανία απέναντι στο «τίποτα», μην βιαστείτε να την καλύψετε, μείνετε λίγο μαζί της. Ίσως τελικά αυτό το «τίποτα» να μην είναι καθόλου άδειο. Ίσως να είναι ο χώρος που όλο τον χρόνο δεν αφήναμε ποτέ να υπάρξει. Και ίσως, μέσα σε αυτή τη σιωπή, να ακούσουμε κάτι που η φασαρία της καθημερινότητας δεν μας επέτρεπε να ακούσουμε τόσο καιρό: τον δικό μας ρυθμό, τις πραγματικές μας ανάγκες και την υπενθύμιση ότι η ζωή δεν αποτελείται μόνο από όσα προλαβαίνουμε να κάνουμε, αλλά και από όσα προλαβαίνουμε πραγματικά να ζήσουμε.

Γράφει ο Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπευτής Γιάννης Ξηντάρας