ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΤΟΥ ΠΟΝΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΘΑΝΑΤΟΥ (Με το τραγούδι)

Του Κων/νου Β. Παυλάκου,
π. Σχολικού Συμβούλου Φιλολόγων

 

α) «Όταν ο Νεοέλληνας αρχίσει να τραγουδάει, μια ΠΙΚΡΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ πετιέται από τ' ανατολίτικα σωθικά του, σπάζει την κρούστα της ελληνικής λογικής κι ανεβαίνει από τα σπλάχνα του, όλο μυστήριο και σκοτάδι, η Ανατολή» (Ν. Καζαντζάκης)

β) «Τα δάκρυα είναι η βουβή διάλεκτος του πόνου» (Βολταίρος, 1694-1778, Γάλλος συγγραφέας)

γ) Πόνων δ’ ου τις απόκλαρος εστιν ουτ’ έσεται [Πίνδαρος, Πυθιόνικος V] Δηλαδή άμοιρος από βάσανα κανένας δεν είναι και ούτε θα είναι.

1) «Εγώ στον Ήλιο ορκίστηκα»

[Τραγουδισμένο από τον Δημοσθένη Βλαχαγγέλη. Δημοτικό αργό]

Εγώ στον Ήλιο ορκίστηκα ποτέ μην τραγουδήσω.
Κι απόψε για τους φίλους μου, για τους αγαπημένους,
θα πω τραγούδι θλιβερό και παραπονεμένο.
Θα κάνω τα βουνά να κλαιν, τους κάμπους να δακρύσουν,
θα κάνω τη μανούλα μου να 'ρθει στο παραθύρι.
— Ποιος είν' αυτός που σαν τον γιο μου τραγουδεί;
Είχα καιρό δεν τ' άκουσα, εδώ δώδεκα χρόνους.
— Μάνα μ', ο γιος είναι στην ξενιτειά.

2) «Βρε ζωή φαρμάκια στάζεις»

[Τραγουδισμένο από τον Θεόδωρο Καβουράκη και την Αγγελική Παλλαγούδη, Ζεϊμπέκικο]

Φέρτε μια κούπα με κρασί και κάντε μου παρέα,
για μένα απόψε η βραδιά είναι η τελευταία.

Βρε ζωή φαρμάκια στάζεις, σε βαρέθηκα
κι αν χρυσά παλάτια τάζεις, είναι ψεύτικα.

Πέστε τραγούδια θλιβερά κι απ' της καρδιάς τα βάθη
δεν είναι άλλα πιο βαριά απ' τα δικά μου πάθη.

Βρε ζωή φαρμάκια στάζεις, σε βαρέθηκα
κι αν χρυσά παλάτια τάζεις, είναι ψεύτικα.

Κι αν δείτε, φίλοι, κάποτε μια μάνα πικραμένη
πες της ας το πάρει απόφαση να μη με περιμένει.

Βρε ζωή φαρμάκια στάζεις, σε βαρέθηκα
κι αν χρυσά παλάτια τάζεις, είναι ψεύτικα.

3) «Με γέλασανε τα πουλιά»

[Δημοτικό της Θράκης, τραγουδισμένο από τον Χρόνη Αηδονίδη]

Με γέλασανε τα πουλιά
της Άνοιξης τ' αηδόνια,
με γέλασαν και μου 'πανε
ποτέ δεν θα πεθάνω.

Κι έφκιασα το σπιτάκι μου
ψηλότερο από τ' άλλα,
μ’ εφτά οχτώ πατώματα
μ’ εξήντα παραθύρια.

Στα παραθύρια στέκομαι
τους κάμπους αγναντεύω,
βλέπω τους κάμπους πράσινους
και τα βουνά γαλάζια.

Βλέπω το Χάρο που 'ρχεται

Μαύρος είναι, μαύρα φορεί,
μαύρο και τ' άλογό του,
μαύρο και το σπαθάκι του
που παίρνει τις ψυχούλες.

Άφσε με, Χάρε, να χαρώ
κάνα δυο τρεις ημέρες.
Τη μια να φάω και να πιω,
την άλλ' να τραγουδήσω,
την τρίτη τη φαρμακερή
θα έρθω μοναχός μου.

 

 

4) «Το μαύρο χώμα, βρε παιδιά»

[Δημοτικό, τραγουδισμένο από τον Δημήτρη Ζάχο]

Το μαύρο χώμα, βρε παιδιά, σ' αυτό που το πατάμε,
άλλος αργά κι άλλος νωρίς όλοι εκεί θα πάμε.
Σ' αυτή τη γη περάσανε, όπως και μείς, χιλιάδες
και πίσω μόνο μείνανε τα μίση κι οι καβγάδες.

Είναι πολλά τα βάσανα και η ζωή μας λίγη,
γι' αυτό πρέπει να είμαστε αδέρφια κι όλοι φίλοι,
                                                            Αχ!, Αχ!... —

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ

α) «Οι αριστοκρατίες δεν μένουν για πάντα... Η ιστορία είναι το νεκροταφείο των αριστοκρατιών»
(Παρέτο, 1848-1923, Ιταλός κοινωνιολόγος) [Δ. Τσαούση: Η Κοινωνία του Ανθρώπου, Εκδόσεις Gutenberg, 1983, σελ. 345]

β) «Ήμουνα και δεν είμαι.
Ποιος φταίει; Ο Ξαποδός.
Και τώρα ενθάδε κείμαι
γη και σποδός (= στάχτη)»
[Κώστας Βάρναλης: «Επιτάφιο»]

γ) «Εδώ είναι θαμμένος κάποιος που έγραψε το όνομά του στο νερό» [John Keats (Κητς), 1795-1821, Άγγλος ποιητής. Επιγραφή στον τάφο του]

δ) Αυτού του νέου τ' όνομα στο χιόνι είναι γραμμένο,
το πήρε ο ήλιος κι έλυωσε και το νερό και 'χάθη.
(Μοιρολόγι) [ Μ’ αυτό το μοιρολόγι τελειώνειο ο Καζαντζάκης το έργο του «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται»

ε) Όποιες κορυφές και να φτάσει ο άνθρωπος, όλα τελειώνουν με ένα μικρό λοφάκι (δηλ. το χώμα πάνω από το μνήμα) [Εβγκένι Κασέγεφ, σύγχρονος Ρώσος γνωμικογράφος]. —

στ)
«Τι να τη κάνω τη ζωή, αν είναι κι άλλη τόση,
αφού υπάρχει θάνατος και το κορμί θα λυώση;»
[«Αλατσατιανή», Δημοτικό τραγούδι της Μ. Ασίας, τραγουδισμένο από την Κλεονίκη Τζοανάκη]