1η Απριλίου 1955: Η επέτειος που μας καλεί σε αφύπνιση και η «άγνωστη» πλατεία των Τρικάλων

Του Χρίστου Μοδέστου*

Η 1η Απριλίου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο ημερολόγιο· είναι η στιγμή που ο Κυπριακός Ελληνισμός αποφάσισε να γράψει τη δική του έξοδο προς την ελευθερία. Σήμερα, 71 χρόνια μετά την έναρξη του επικού αγώνα της ΕΟΚΑ και 52 χρόνια μετά τη μαύρη πληγή της εισβολής, η μνήμη παραμένει το μοναδικό μας όπλο απέναντι στη λήθη.

Το Χρονικό της Λευτεριάς

Ας μεταφερθούμε νοερά στη νύχτα της 31ης Μαρτίου 1955. Ο στρατιωτικός αρχηγός, Γεώργιος Γρίβας Διγενής, σημειώνει: «Πλησιάζει η ώρα δράσεως... ακούονται αι πρώται εκπυρσοκροτήσεις... Αύριο θα δούμε τα αποτελέσματα». Εκείνη τη νύχτα, ο Μόδεστος Παντελή γίνεται ο πρώτος νεκρός, δίνοντας το σύνθημα για την εξέγερση απέναντι στη Βρετανική Αυτοκρατορία, η οποία αρνούνταν πεισματικά το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης.

Ο αγώνας του 1955-59 ήταν παλλαϊκός. Ήταν ο αγώνας του Γρηγόρη Αυξεντίου που κάηκε ζωντανός στο κρησφύγετό του φωνάζοντας «Μολών Λαβέ», του Κυριάκου Μάτση που αρνήθηκε την εξαγορά για την «αρετή», και του 18χρονου μαθητή-ποιητή Ευαγόρα Παλληκαρίδη, που ανέβηκε στην αγχόνη με το χαμόγελο, αφήνοντας κενό το θρανίο του για να περάσει στην αθανασία.

Η Σκοτεινή Πλευρά και η Προδοσία

Η ιστορία, όμως, οφείλει να είναι ειλικρινής. Η ελπίδα της Ένωσης (που το 1950 ψήφισε το 95,7% των Κυπρίων) μετατράπηκε σε τραγωδία διχοτόμησης μέσα από πολιτικά λάθη και προδοσίες. Από τις «λύσεις» που σχεδιάζονταν ερήμην του λαού τη δεκαετία του '50, φτάσαμε στο προδοτικό πραξικόπημα της Χούντας και της παρακρατικής ΕΟΚΑ Β’ (που σφετερίστηκε το όνομα του αγώνα για να παραπλανήσει τον κόσμο) τον Ιούλιο του 1974.

Το πραξικόπημα ήταν το πρόσχημα που ζητούσε η Τουρκία για να εξαπολύσει τον «Αττίλα». Και τότε, την ώρα που η Κύπρος καιγόταν, ακούστηκε η ολέθρια φράση: «Η Κύπρος κείται μακράν». Η Ελλάδα άφησε την Κύπρο μόνη της, με την ηγεσία της εποχής να ομολογεί αργότερα πως η αποφυγή του διαλόγου και της συνδρομής σφράγισε τη μοίρα του νησιού.

Τα Τρίκαλα τιμούν τον Εθνάρχη Μακάριο

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ιστορικής ευθύνης, η πόλη μας, τα Τρίκαλα, προχώρησε πρόσφατα σε μια κίνηση υψηλού συμβολισμού. Ο Σύλλογος Κυπρίων Ν. Τρικάλων αισθάνεται την ανάγκη να ευχαριστήσει δημόσια τον Δήμο Τρικκαίων για την τοποθέτηση της πινακίδας ονοματοδοσίας στην Πλατεία Μακαρίου.

Για χρόνια, η πλατεία αυτή παρέμενε «άγνωστη», καθώς είχε επικρατήσει να αποκαλείται «Πλατεία Δεσποτικού». Όμως, ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος Γ΄, ο πρώτος Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και πολιτικός ηγέτης της ΕΟΚΑ, υπήρξε εμβληματική μορφή του Ελληνισμού. Η αποκατάσταση του ονόματος της πλατείας είναι ένα βήμα για τη διατήρηση της συλλογικής μας μνήμης. Καλούμε όλους τους συμπολίτες μας και τα τοπικά Μέσα να υιοθετήσουν το επίσημο όνομα: Πλατεία Μακαρίου.

Το Χρέος μας

Μπορεί Ελλάδα και Κύπρος να είναι δύο κράτη, αλλά είμαστε ένα έθνος. Μας ενώνει ο ίδιος Εθνικός Ύμνος, η ίδια γλώσσα 3.500 ετών και οι ίδιοι αγώνες. Η 1η Απριλίου 1955 δεν αφορά μόνο την Κύπρο· αφορά ολόκληρο τον Ελληνισμό, όπως το '21 και το '40.

Όπως έγραψε ο Γιάννης Ρίτσος για τον Αυξεντίου, οι ήρωες αυτοί έμαθαν στη «Μεγάλη Σχολή του Αγώνα» τόσα μόνο γράμματα, όσα να φτιάχνουν τη λέξη: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ. Αυτή τη λέξη οφείλουμε να κρατήσουμε ζωντανή, μέχρι την ημέρα που θα επιστρέψουμε ελεύθεροι στην Κερύνεια και την Αμμόχωστο.

Η Κύπρος δεν είναι μακριά. Είναι εδώ, στην καρδιά των Τρικάλων.

*Ο Χρίστος Μοδέστου είναι Πρόεδρος του Συλλόγου Κυπρίων Νομού Τρικάλων.