Ξενοδοχείο ΑντωνιάδηςΚώστας Αγοραστός: Το Μετεωρολογικό φαινόμενο DANIEL
Το φαινόμενο που έπληξε την περιοχή της Θεσσαλίας από 4 έως 7 Σεπτεμβρίου 2023. Πρόκειται για ένα ακραίο καιρικό φαινόμενο κατά την εξέλιξη του οποίου παρατηρήθηκε εξωπραγματική βροχόπτωση.
– Στην από Μάρτιος 2025 Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης (για την πλημμύρα στην Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας την περίοδο 4-7 Σεπτεμβρίου 2023) το φαινόμενο χαρακτηρίζεται ως «ακραίο», ως «μεσογειακός κυκλώνας» και στην σελίδα 25 αναφέρεται επί λέξει: «…Ο Διευθυντής Ερευνών στο Ε.Α.Α δρ. Λαγουβάρδος δήλωσε στις 7 Σεπτεμβρίου 2023 στα μέσα μαζικής ενημέρωση ‘’…σχεδόν δεν μπορούσαμε να πιστέψουμε την πρόβλεψη. Αυτός είναι ένας αριθμός που δεν έχουμε ξαναδεί. Είναι εξωπραγματικό…’’.Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι η Γερμανική Μετεωρολογική Υπηρεσία δήλωσε ότι η πρόβλεψη βροχόπτωσης από τα μετεωρολογικά μοντέλα, μερικές φορές πάνω από 1.000mm‘’μάλλον υπερβαίνει σχεδόν κάθε στατιστικό στοιχείο’’ και ‘’είναι εκτός των γνωστών αναμενόμενων τιμών και χρόνων επιστροφής’’μιλώντας μεταφορικά για ‘’κατακλυσμό’’(https://www.
– Στην από Σεπτέμβριο 2025 Έκθεση Ελέγχου της ΕΑΔ επίσης γίνονται πολλές αναφορές για τη ραγδαιότητα του φαινομένου Daniel με παραπομπές σε επιστημονική έρευνα και μελέτες. Ενδεικτικά αναφέρεται στη σελ. 26: «Σύμφωνα με την από 13-12-2023 Τεχνική Έκθεση του Καθηγητή του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Ευθύμιου Λέκκα… ο Καθηγητής αποτιμά το φαινόμενο Daniel και τις επισυμβείσες πλημμύρες ακολούθως: ’’Η ακραία κακοκαιρία Daniel που εκδηλώθηκε στο χώρο της Κεντρικής Ελλάδας, δρομολόγησε την εμφάνιση μεγάλων υδρομετεωρολογικών συνοδών φαινομένων…καταλαμβάνοντας εκτάσεις, κυρίως στο Θεσσαλικό χώρο…Εκτιμάται ότι η ανάπτυξη των συγκεκριμένων πλημμυρικών φαινομένων υπερβαίνει το επίπεδο χιλιετίας και αποτελεί ένα από τα μείζονα φαινόμενα που διαμόρφωσαν τα τελευταία 1.000.000 χρόνια τη Θεσσαλική πεδιάδα». Στην ίδια έκθεση ελέγχου αναφέρεται (σελ 26): «Τόσο τα μετρηθέντα ύψη βροχόπτωσης όσο και οι κατακλυσθείσες εκτάσεις συνάδουν με την εκτίμηση της περιόδου επαναφοράς του φαινομένου Daniel, το οποίο σύμφωνα με την ανωτέρω Τεχνική έκθεση (ενν του κ. Λέκκα) εκτιμάται ότι υπερβαίνει την χιλιετία…»
– Στον ιστότοπο www.iefimerida.gr, την 4-9-2023 και λίγο πριν την κορύφωση του φαινομένου δημοσιεύθηκε ότι «Γάλλος μετεωρολόγος τρόμαξε από την πρόβλεψη για την κακοκαιρία Daniel στην Ελλάδα – ‘’Δεν έχω ξαναδεί κάτι παρόμοιο’’» .
– Σε δημοσίευμα του ιστοτόπου Kathimerini μεταφέρονται δηλώσεις του καθηγητή Ε. Λέκκας την 8-9-2023 : «…Το φαινόμενο αυτό υπερκέρασε κατά πολύ τον “Ιανό”. Στον “Ιανό” είχαμε 400 χιλιοστά βροχής, εδώ έχουμε να κάνουμε σε πολλές περιπτώσεις με πάνω από 700, 800, 900 χιλιοστά βροχής… Είναι ένα φαινόμενο το οποίο υπερκάλυψε κατά πολύ τους γνωστούς χάρτες πλημμύρας των χιλίων χρόνων (σ.σ η ανώτερη πλημμύρα που έχει καταγραφεί σε διάστημα χιλίων χρόνων) που είχε εκδώσει το υπουργείο το 2019 με οδηγίες από την Ευρωπαϊκή Ένωση» και πιο κάτω δήλωσε: «…βρισκόμαστε μπροστά σε μία καταστροφή, ίσως την πιο μεγάλη. Δεν ξέρω αν είναι και πιο μεγάλη, από οικονομικής άποψης, από τον σεισμό του 1999. Αυτό το λέω με πολύ μεγάλη επιφύλαξη. Ίσως είναι και από οικονομικής άποψης πιο μεγάλη από το σεισμό του 1999 που ήταν η πιο μεγάλη καταστροφή οικονομικά στην πρόσφατη ιστορία της χώρας μας. Θεωρώ ότι ακόμα δεν έχουμε συνειδητοποιήσει το μέγεθος της ζημιάς και εδώ θα πρέπει ουσιαστικά να προσαρμοστούμε σε νέες συνθήκες, νέες συνθήκες, οι οποίες απορρίπτουν τα παλιά πρότυπα της επαναφοράς της περιοχής στο μετά καταστροφικό στάδιο, όπως λέμε. Και χρειάζονται νέες προσεγγίσεις και εκείνη».
– O καθηγητής φυσικής της ατμόσφαιρας και μέλος επιτροπής κλιματικής αλλαγής Χρήστος Ζερεφός μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Mega την 11-9-2023 ανέφερε μεταξύ άλλων: «Είναι ένα καιρικό φαινόμενο το οποίο συμβαίνει μια φορά στα 300 ή 400 χρόνια. Αυτό που το κάνει ακόμα πιο σπάνιο, το καλοκαίρι αυτό θα το θυμόμαστε σαν το πιο ακραίο καλοκαίρι στην ιστορία της χώρας μας αλλά και της Μεσογείου. Το να έχουμε τόσους καύσωνες και μετά να ακολουθήσει η λαίλαπα του Daniel είναι κάτι το οποίο συνδυαστικά το κάνει να είναι απίθανο». Όπως συνέχισε ο καθηγητής: «Η χώρα δεν έχει «κατάλληλες υποδομές» για παρόμοια φαινόμενα, ωστόσο ο Daniel είναι «ένα πράγμα που συμβαίνει τόσο σπάνια που δεν υπάρχει τρόπος διαφυγής. Και ο σχεδιασμός πρέπει να αλλάξει και οι χάρτες επικινδυνότητα να ξαναγίνουν, είναι πολλή η δουλειά που χρειάζεται να γίνει» κατέληξε ο καθηγητής(https://www.megatv.
– O καθηγητής Διευθέτησης Ορεινών Υδάτων του Διεθνούς Πανεπιστημίου και Διευθυντής Εργαστηρίου Ανάλυσης Φυσικών Καταστροφών, κ. Δημήτρης Εμμανουλούδης, δήλωσε στον τηλεοπτικό σταθμό ΕΡΤ3, αλλά και στην ΕΡΤ1 στην εκπομπή «Σαββατοκύριακο από τις 6» τα εξής: «Δεν υπάρχει ούτε σε μοντέλο προσομοίωσης τέτοιο ύψος βροχής. Οι βροχοπτώσεις που έδωσε, τα ύψη βροχής, σύμφωνα με επεξεργασία των στατιστικών μοντέλων από τον συνάδελφο κ. Κωτσοβίνο ο οποίος είναι καθηγητής Υδρολογίας στην Σχολή της Ξάνθης, έχει περίοδο επαναφοράς 16.000 χρόνια. Αυτό σημαίνει ότι θα περιμένουμε κάτι τέτοιο ξανά, το 18.023. Μας κάνει φοβερή εντύπωση, είναι και για εμάς απίστευτο. Δεν έχουμε δει ξανά κάτι τέτοιο», ανέφερε μεταξύ άλλων. Απαντώντας δε σε ερώτηση αν θα βοηθούσαν τα αντιπλημμυρικά ο καθηγητής απάντησε: «Γι’ αυτό σας είπα για τα 16.000. Γιατί τα αντιπλημμυρικά συντελούν στην αντιμετώπιση όταν τα πράγματα είναι στα όρια της υδρολογικής λογικής. Εδώ είναι έξω από κάθε υδρολογική λογική αυτό που συνέβη. Είναι σαν να προσπαθούμε να προστατευθούμε σε ένα στέγαστρο και να έρθει αέρας 12 μποφόρ. Τι να κάνει το στέγαστρο. Δεν θεωρώ ότι θα μπορούσαν να προσφέρουν ακόμη και καλύτερα σχεδιασμένα αντιπλημμυρικά».(https://www.
– Ο καθηγητής Δημ. Εμμανουλούδης Σ, διευθυντής του εργαστηρίου Ανάλυσης και Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών δήλωσε σε σχετικό ιστότοπο την 8-9-2023 : «Οι βροχοπτώσεις του διαστήματος 4 έως 7 Σεπτεμβρίου ήταν ένα ακραίο φυσικό φαινόμενο πέρα κάθε υδρολογικής λογικής. Τα αθροιστικά ύψη βροχόπτωση που εμφανίστηκαν κατά το ανωτέρω διάστημα ήταν 3 φορές μεγαλύτερα από τα αντίστοιχα που εμφανίστηκαν προ τριετίας κατά το διάστημα της κακοκαιρίας ΙΑΝΟΣ…» και συνεχίζει: «…με τέτοια μεγέθη και ποσότητες νερού είναι εξαιρετικά δύσκολο έως αδύνατο τα αντιπλημμυρικά έργα και τα συστήματα διευθέτησης να μπορέσουν να ανταποκριθούν. Κοινώς, πλημμυρικά φαινόμενα μεγάλης έκτασης και έντασης όπως αυτά που εμφανίστηκαν και στην πόλη του Βόλου αλλά και στον Θεσσαλικό κάμπο, ήταν αδύνατο να αποφευχθούν… οπότε με τις προαναφερθείσες βροχοπτώσεις, που ξεπέρασαν κάθε λογική, το πυκνότατο αυτό υδρογραφικό δίκτυο διοχέτευσε στην πεδιάδα της Θεσσαλίας ανυπολόγιστες ποσότητες νερού, ξεπερνώντας κατά πολύ τα όρια αντοχής των έργων διαχείρισης νερού και αντιπλημμυρικής προστασίας…» .
– Στον ιστότοπο www.protothema.gr ο Δ/ντης Ερευνών του αστεροσκοπείου της Αθήνας κ. Κ. Λαγουβάρδος προβαίνει σε συγκριτικά στοιχεία με άλλες αντίστοιχες ραγδαίες βροχοπτώσεις σε άλλες περιοχές της Ευρώπης, αναφέροντας: «Μεγάλος όγκος νερού, σε μικρό χρονικό διάστημα έπεσε στην Ισπανία, ωστόσο υπολείπεται σημαντικά του νερού που έπεσε στη Θεσσαλία στη διάρκεια του Daniel…στην πόλη Chiva της Ισπανίας έπεσαν 445,4 χιλιοστά νερού σε ένα 24ωρο, την ώρα που στην Μακρυνίτσα στις 5 Σεπτεμβρίου πέρυσι είχαν πέσει 757 χιλιοστά και στη Ζαγορά 760 χιλιοστά. Στην περίπτωση του Daniel όμως, το φαινόμενο είχε και μεγαλύτερη διάρκεια…στις ίδιες περιοχές, μια μέρα νωρίτερα είχαν πέσει πέρυσι 125 και 135 χιλιοστά νερού αντίστοιχα. Στη Μεσόγειο έχουμε πολλές περιοχές που πλήττονται από μεγάλα ύψη βροχών- στην Ισπανία, τη Νότια Γαλλία, την περιοχή του Λίγηρα, την Ιταλία…Μεγαλύτερος όγκος νερού από εκείνο που έπεσε στον Ντάνιελ, πάντως, δεν έχει καταγραφεί».
– Στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» της 16-17 Δεκεμβρίου 2023 ο Διευθυντής του Copernicus Carlo Buontempo απαντώντας σε σχετική ερώτηση για το φαινόμενο που κατέκλυσε τη Θεσσαλία τον Σεπτέμβριο του 2023 είπε: «…Πολλοί μετεωρολόγοι και άλλοι επιστήμονες μείναμε έκπληκτοι με το ποσοστό των βροχοπτώσεων στη Θεσσαλία μέσα σε 24 ώρες. Είναι μεγαλύτερο από το ποσοστό που πέφτει στη Μεσόγειο στη διάρκεια ενός χρόνου -πρόκειται για τεράστιες ποσότητες νερού που προκαλούν τρόμο όταν τις μελετάμε, είναι εξαιρετικά ασυνήθιστες. Γνωρίζουμε ότι είναι πολυπαραγοντικό το φαινόμενο αλλά ακόμα προσπαθούν οι επιστήμονες να το κατανοήσουν πλήρως».
– Στην από Οκτώβριος 2023 Σύντομη Περιγραφή των Κακοκαιριών Daniel και Elias του κ. Λαγουβάρδου, από τη μονάδα ΜΕΤΕΟ Ινστιτούτου Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης / Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών , όπου επίσης περιγράφει τη ραγδαιότητα του φαινομένου Daniel.
– Στην πρώτη αναφορά από την αποστολή πραγματογνωμοσύνης της HVA International στη Θεσσαλία (https://www.government.gov.
– Η επιστημονική κοινότητα με πληθώρα επιστημονικών άρθρων μέχρι σήμερα επιχειρεί να εξηγήσει το μετεωρολογικό αυτό φαινόμενο, ενώ άπαντες οι ερευνητές και επιστήμονες ομιλούν για ακραίες βροχοπτώσεις με ιστορικά ρεκόρ, για τις εντονότερες βροχοπτώσεις που έχει δεχθεί ποτέ η χώρα. Το συγκεκριμένο καιρικό μοτίβο συνοπτικής κλίμακας (γνωστό ως μπλοκ Ωμέγα) παρουσία σε υψηλή επιμονή σε διάρκεια μίας εβδομάδας και ονομάστηκε ως κυκλώνας Ντάνιελ (Daniel) στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας ονομασίας καταιγίδων της EUMETNET. Οι ερευνητές και επιστήμονες που ασχολήθηκαν με το φαινόμενο Danielαναφέρουν ότι ο κυκλώνας Daniel χαρακτηρίζεται ως κατακλυσμός, με αποτέλεσμα εκτεταμένες πλημμύρες, κατολισθήσεις, διάβρωση του εδάφους, σημαντικές ζημίες σε γεωργική γη, υποδομές και ιδιωτική περιουσία (παραπέμπω σε τρία επιστημονικά άρθρα – άντληση δεδομένων από το google-scholar -a)Water 2025, 17(7), 912; https://doi.org/10.3390/
Από τα παραπάνω ενδεικτικά και μόνον παρατεθέντα στοιχεία, αποδεικνύεται άνευ ετέρου ότι επρόκειτο για ένα σπάνιο μετεωρολογικό φαινόμενο, απίστευτης σφοδρότητας που καθιστούσε ανίκανο κάθε έργο αντιπλημμυρικής προστασίας στην αποτροπή του.
Τούτο δεν αποτελεί έναν έωλο και όψιμο ισχυρισμό , αλλά επιβεβαιώνεται και από την από Σεπτέμβριος 2025 Έκθεση Ελέγχου της ΕΑΔ στη σελ. 26επ. της οποίας παρατίθεται η κείμενη νομοθεσία, προκειμένου να αποδειχθεί ότι ήταν λογικά αδύνατη η αντοχή των αντιπλημμυρικών σε ένα τόσο σφοδρό φαινόμενο. Αυτό επιτυγχάνεται με την εκτίμηση της περιόδου επαναφοράς του φαινομένου Daniel, το οποίο εκτιμήθηκε ότι υπερβαίνει τη χιλιετία. Έτσι, παρατίθεται το άρθρο 197 περί προμελέτης εγγειοβελτιωτικών έργων, στα οποία περιλαμβάνονται και τα αντιπλημμυρικά έργα, στην παρ. 10 εδ. δ’ του οποίου ορίζεται ότι τα αντιπλημμυρικά έργα που κατασκευάζονται πρέπει να έχουν επάρκεια για πλημμύρες που εμφανίζουν συχνότητα τουλάχιστον 50ετίας (δηλαδή περίοδο επαναφοράς του φαινομένου Τ>50 έτη). Παρόμοια δε, παρατίθεται στην ως Έκθεση Ελέγχου και η ΚΥΑ 140055/13-1-2027 που αφορά τις Τεχνικές προδιαγραφές σύνταξης του περιεχομένου φακέλου οριοθέτησης, σύμφωνα με την οποία ως παροχή σχεδιασμού λαμβάνεται η πλημμυρική παροχή αιχμής με περίοδο επαναφοράς την 50ετία. Καταλήγει δε η έκθεση ελέγχου (σελ. 27): «Δεδομένου ότι από την ανωτέρω ισχύουσα νομοθεσία η περίοδος επαναφοράς της πλημμυρικής παροχής (δηλαδή των αντιπλημμυρικών έργων) ορίζεται σε Τ 1/50 έτη ή Τ=1/100 έτη εκτός των φραγμάτων που ορίζεται σε Τ-1/500 ή Τ-1/1000 έτη, καθίσταται σαφές ότι η εκτιμηθείσα περίοδος επαναφοράς του φαινομένου Daniel υπερβαίνει κατά τάξη γεωμετρικής προόδου τις περιόδους επαναφοράς που ορίζονται στις προδιαγραφές μελετών υδραυλικών έργων». Δηλαδή με πολύ απλά λόγια, τα αντιπλημμυρικά έργα που είχαν κατασκευαστεί στην περιοχή της Θεσσαλίας σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, ήταν εκ των πραγμάτων ΑΔΥΝΑΤΟΝ να αντέξουν στην σφοδρότητα του φαινομένου.
Δεν μπορείς να σχεδιάζεις έργα για 50ετία (υπουργεία)
και να απαιτείς να αντέξουν φαινόμενο χιλιετίας.
Και σίγουρα δεν μπορείς να βαφτίζεις
την επιστημονική πραγματικότητα… πολιτική ευθύνη.
Και όμως…Κάποιοι συνεχίζουν να ψάχνουν ανθρώπους για να εξηγήσουν ένα φαινόμενο που δεν εξηγείται με ανθρώπινους όρους ευθύνης.
Γιατί είναι πιο εύκολο να κατηγορείς ανθρώπους
παρά να παραδεχτείς ότι:
Υπάρχουν φαινόμενα που σε ξεπερνούν
Και πραγματικότητες που δεν χωράνε σε πολιτικά συνθήματα
Το πρόβλημα είναι πόσο εύκολα πουλιέται ένα ψέμα.
Δεν υπάρχουν σχόλια
Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.