Η σημασία του ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ παράγοντα

Του Κων/νου Β. Παυλάκου,
π. Σχολικού Συμβούλου Φιλολόγων

1) Όταν ο Θεός, κατά την Παλαιά Διαθήκη, έπλασε τον Αδάμ και τον οδήγησε στον Παράδεισο, κατέληξε στη διαπίστωση «ου καλόν είναι τον άνθρωπον μόνον» (Γένεσις β΄, 18), δηλαδή, δεν είναι καλό πράγμα να μένει ο άνθρωπος μόνος. Και εδημιούργησε τη γυναίκα και ήγαγεν (=οδήγησε) αυτήν προς τον Αδάμ (Γένεσις β΄,22), για να του είναι απαραίτητος βοηθός στη ζωή του.

2) Όμως δίχως τ’ αδέρφια μου είναι άδειο το σπίτι,

είναι άδειο, είναι άδειο, το σπίτι, Θεέ μου,

δίχως τ’ αδέρφια μου που έχουνε φύγει…»

[Γ.Θ. Βαφόπουλος, ποιητής, Η ελεγεία των αδελφών]

3) «Την τε ολόφυρσιν μη οικιών και γης ποιείσθαι (χρη), αλλά των σωμάτων· ου γαρ τάδε τους άνδρας, αλλ’ οι άνδρες ταύτα κτώνται (Θουκυδίδης Α΄, 143)

Δηλαδή, πρέπει να θρηνούμε όχι τα σπίτια μας και τα κτήματά μας, αλλά τους ανθρώπους μας· διότι δεν είναι αυτά τα άψυχα (σπίτια και κτήματα) που κάνουν τους ανθρώπους, αλλά οι άνθρωποι που αποκτούν (φτιάχνουν) αυτά.

4) Άνδρες γαρ πόλις και ου τείχη ουδέ νήες ανδρών κεναί (Θουκυδ. Ζ΄,77). Δηλαδή, Οι άνδρες (οι άνθρωποι) αποτελούν την πολιτεία και όχι τα τείχη ή τα πλοία που είναι άδεια από άνδρες (ανθρώπους).

5) Ο Χάρος εβουλήθηκε να φτιάση περιβόλι.
Το ‘χτισε, το καλούργησε, πιάνει να το φυτέψη,
βάνει τις νιές για λεμονιές, τους νιους για κυπαρίσσια,
βάνει και τα μικρά παιδιά γαρούφαλλα και βιόλες,
έβαλε και τους γέροντες στον τοίχο του τρογύρω.
- Θέ μου, να πέρναγα κι εγώ σ’ αυτό το περιβόλι,
να ξεριζώσω λεμονιές, να βγάλω κυπαρίσσια,
να πάρω στα χεράκια μου γαρούφαλλα και βιόλες
και να γλυκοκουβέντιαζα τριγύρω με το φράχτη.
[Νεοελληνικό Μοιρολόγι]

6) «Τα σπίτια σας κι αν κάψανε και πήραν τα προικιά σας (οι εχθροί), εμείς να είμαστε καλά και πάλ’ είναι δικά σας» [Δημοτικό τραγούδι, «Της Ρούμελης οι όμορφες», που το τραγουδά η Γεωργία Μηττάκη].

7) «Ο Ανταρτόπληκτος», τραγούδι. Στίχοι και μουσική Μπάμπη Μπακάλη, 1920-2007, από τα Κανάλια Καρδίτσης, τραγουδούν η Λίτσα Χάρμα και ο Τόλης Χάρμας.

Σε ξένους τόπους Ανταρτόπληκτος γυρίζω,

γιατί μια μέρα μου γκρεμίσαν τη φωλιά.

Πήραν το βιός μου και τα παιδιά μου

και στο σπιτάκι μου εβάλανε φωτιά.
--

Τέτοια λαχτάρα δεν την πέρασε κανένας,

είναι μεγάλη συμφορά που μ’ έχει βρει.

Μα όλοι μου λένε: "Κάνε κουράγιο,

είναι κι άλλοι που υποφέρουν πιο πολύ".
--

Τα βάσανά μας τελειώσαν μια για πάντα

και τις καρδιές μας πλημμυρίζει η Χαρά,

γιατί η Ελλάδα έχει νικήσει

και τα σπιτάκια μας θα φτιάξουμε ξανά.

8) Την αλήθεια τη φτάνουμε κι εμείς ατομικά και το πνεύμα γενικά κάθε στιγμή, σε όλη μας τη ζωή, ή καλύτερα δεν τη φτάνουμε απλώς, τη δημιουργούμε. Η δέσποινα αλήθεια λοιπόν δεν είναι μακριά μας, είναι μέσα μας…Της δίνουμε τη ζωή μας, την πίστη μας και μας δίνει τη δύναμή της. Είναι η αλήθεια η πιο σπουδαία κοινωνική δύναμη· αυτή πιότερο από κάθε άλλο χαρακτηρίζει την ανθρώπινη κοινωνία. Την έχομε πάντα μαζί μας την αλήθεια, αλλά και δεν παύουμε να την ζητούμε. (Β.Ν. Τατάκη: Στη Χώρα των Στοχασμών, Εκδοτικός Οίκος «ΑΣΤΗΡ», Αθήνα 1985, σελ. 73) [πρβλ. και Ηράκλειτο, Απόσπ. 16: «καθ’ ό,τι αν κοινωνήσομεν, αληθεύομεν, α δε αν ιδιάσωμεν ψευδόμεθα». Δηλαδή, Σχηματίζομε αληθινές κρίσεις (προσεγγίζουμε την αλήθεια) εφόσον ανακοινώνουμε (δημοσιοποιούμε) τις σκέψεις μας, ως προς όσα όμως μένομε απομονωμένοι (τα κρατάμε μέσα μας), σχηματίζουμε ψευδείς κρίσεις].

9) «Άνθρωπον ουκ έχω»

Όταν ο Ιησούς πήγε στα Ιεροσόλυμα πέρασε από την προβατική πύλη του τοίχου της πόλεως, όπου υπήρχε κάποια λίμνη, στην οποία κολυμβούσαν. Στα θολωτά υπόστεγά της βρίσκονταν ξαπλωμένοι πλήθος πολύ αρρώστων, τυφλών, κουτσών, ανθρώπων με κάποιο μέλος πιασμένο και αναίσθητο ή ατροφικό. Όλοι αυτοί επερίμεναν να κινηθεί το νερό της κολυμβήθρας. Επερίμεναν την κίνηση του νερού, διότι άγγελος κατέβαινε από καιρού εις καιρόν στην κολυμβήθρα και ετάρασσε το νερό. Εκείνος λοιπόν που θα έμπαινε πρώτος σ’ αυτήν μετά την ταραχή του νερού, γινόταν υγιής, από οποιοδήποτε νόσημα και αν κατεχόταν. Υπήρχε εκεί μεταξύ του πλήθους των ασθενών και κάποιος άνθρωπος, που ήταν άρρωστος (παράλυτος) επί τριάντα οχτώ χρόνια. Κύριε, άνθρωπον ουκ έχω, δεν έχω άνθρωπο να με ρίξει στην κολυμβήθρα, αμέσως όταν ταραχθεί το νερό. Ενώ προσπαθώ να έλθω εγώ, προλαβαίνει άλλος και κατεβαίνει αυτός πρωτύτερα από εμένα. Λέγει ο Ιησούς· Σήκω επάνω, πάρε το κρεββάτι σου στον ώμο σου και περιπάτει. Και αμέσως έγινε υγιής ο άνθρωπος και ήρε τον κράββατον αυτού και περιεπάτει. [Κατά Ιωάννην Ευαγγέλιον ε΄,1-8]