ΡΟΗ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ

Του Κων/νου Β. Παυλάκου,
π. Σχολικού Συμβούλου Φιλολόγων

 

Η Μικρασιατική Εκστρατεία (1919-1922) έληξε με δυσμενή για την Ελλάδα αποτελέσματα (στο τέλος Αυγούστου 1922).

Η κυβέρνηση Αλεξάνδρου Παπαναστασίου στις 24 Μαρτίου 1924 ανεκήρυξε την Αβασίλευτη Δημοκρατία, κηρύσσοντας έκπτωτη την Δυναστείαν στερώντας παντός δικαιώματος επί του θρόνου και της ελληνικής ιθαγενείας και απαγορεύοντας την διαμονή της στην Ελλάδα.

Το δημοψήφισμα έγινε με αρκετή τάξη στις 13 Απριλίου 1924. Το αποτέλεσμα έδωσε 758.472 ψήφους υπέρ της Δημοκρατίας (ποσοστό 69,95%) και 325.322 ψήφους κατά (ποσοστό 30,05%). Στο δημοψήφισμα έλαβε μέρος και ο στρατός με ιδιαίτερο ζήλο, καθώς σημειώθηκαν αρκετές περιπτώσεις διπλοψηφίας υπέρ της Δημοκρατίας.

Την 1^η Μαΐου 1924 δημόσιοι υπάλληλοι και ένοπλες δυνάμεις έδωσαν όρκο πίστεως προς το Δημοκρατικό πολίτευμα. Την ίδια μέρα, 900 περίπου μέλη του Κομμουνιστικού κόμματος συγκεντρώθηκαν, παρά την κυβερνητική απαγόρευση, στην πλατεία του Δημοτικού Θεάτρου της Αθήνας για να γιορτάσουν την εργατική Πρωτομαγιά. Κατά την σύγκρουση των διαδηλωτών με στρατιωτικές δυνάμεις ένας σκοτώθηκε και δώδεκα τραυματίστηκαν. Το επεισόδιο έδωσε αφορμή σε συντηρητικούς βουλευτές, όπως ο Κ. Ζαβιτζιάνος, να εγείρουν το φάσμα του ερυθρού κινδύνου. Ο υπουργός Στρατιωτικών Κονδύλης κατηγόρησε τον πρωθυπουργό Παπαναστασίου για «μπολσεβικικές» τάσεις και παραιτήθηκε στις 9 Ιουνίου 1924.

Με κυβέρνηση του Ανδρέα Μιχαλακόπουλου, από τον χώρο των φιλελευθέρων, από 7 Οκτ. 1924 έως Ιούνιο 1925, υπουργός Εσωτερικών και Εννόμου Τάξεως ήταν ο Γεώργιος Κονδύλης. Επί θητείας του συνέβησαν και τα γεγονότα στα Τρίκαλα (2 Φεβρ. 1925), για τα οποία υπό την αιγίδα του Δήμου Τρικκαίων τελούνται από το 2010 διάφορες εκδηλώσεις.

Η παλινόρθωση της μοναρχίας

Στις 10 Οκτωβρίου 1935 ο Κονδύλης και οι αρχηγοί των ενόπλων δυνάμεων, υποστράτηγοι Παπάγος και Ρέππας και υποναύαρχος Οικονόμου, κατήργησαν την κυβέρνηση του Τσαλδάρη και ανέλαβαν την διακυβέρνηση της χώρας. Από τις πρώτες πράξεις των πραξικοπηματιών ήταν η κατάργηση της αβασίλευτης δημοκρατίας και η επαναφορά σε ισχύ του συντάγματος του 1911 ως την επιψήφιση του νέου. Ο Κονδύλης αυτοδιορίστηκε αντιβασιλεύς. Η επαναστατική επιτροπή υπέδειξε και τη νέα κυβέρνηση. Ο Κονδύλης διορίσθηκε πρωθυπουργός. Από τις πρώτες πράξεις της πραξικοπηματικής κυβερνήσεως ήταν η κήρυξη του στρατιωτικού νόμου την ίδια μέρα (10 Οκτ. 1935).

Με συντακτική πράξη της 14^ης  Οκτ. 1935 η κυβέρνηση Κονδύλη  υπήγαγε στη δικαιοδοσία των στρατοδικείων «τα αφορώντα εις το κοινωνικόν καθεστώς αδικήματα, τα προβλεπόμενα υπό του νόμου 4229 του έτους 1929». Επρόκειτο για τα αδικήματα που προέβλεπε ο γνωστός ως νόμος του «Ιδιωνύμου» του 1929.

 

Στις 23 Οκτ. 1935 η Κυβέρνηση Κονδύλη εξέδωσε τον αναγκαστικό νόμο «Περί εκτοπίσεως ατόμων αποπειρωμένων να προκαλέσωσι διατάραξιν της δημοσίας τάξεως και ασφαλείας και ησυχίας της Χώρας». Με βάση τον παραπάνω νόμο εκτοπίστηκαν σε διάφορα μέρη, κυρίως στα νησιά, πολλά άτομα, ιδίως κομμουνιστές.

Το δημοψήφισμα που διενήργησε η κυβέρνηση Κονδύλη στις 3 Νοεμ. 1935 για την παλινόρθωση της μοναρχίας έδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, που ήταν προϊόν νοθείας χωρίς προηγούμενο. Επί συνόλου 1.527.714 ψήφων, η βασιλεία πήρε 1.491.992 (ποσοστό 97,88%) και η δημοκρατία μόνο 32.454 (ποσοστό 2,12%).

Όπως το 1924, έτσι και το 1935, το δημοψήφισμα χρησιμοποιήθηκε για να επικυρώσει τετελεσμένα γεγονότα και για να νομιμοποιήσει αντισυνταγματικές ενέργειες.

Έτσι, στις 25 Νοεμβρίου 1935 ο βασιλεύς Γεώργιος έφθασε στην Αθήνα.

 Τότε είναι που γράφτηκε το Δημοτικό τραγούδι «ο χρυσαφένιος αετός», που το τραγουδάει ο Γιώργος Νάκος (1905-1981) από το Μορφοβούνι (Βουνέσι) των Αγράφων.

«Ο χρυσαφένιος αετός», Δημοτικό τραγούδι που αναφέρεται στην επάνοδο του βασιλιά Γεωργίου Β΄ τον Νοέμβριο του 1935, ύστερα από 11 χρόνια (από το 1924).

 

 

 

 

 

 

 Τραγουδά ο Γιώργος Νάκος

·        Πάλι ξαναγεννήθηκα κ’ ήρθα στα λογικά μου,

γιατί θωρούν τα μάτια μου ό,τι θέλ’ η καρδιά μου.

·        Καλώς τον μου το Γιώργο μου, τον πολυαγαπημένο,

που μου τον είχε η Μοίρα του χρόνια ξενιτεμένο.

·        Ξενιτεμένο μου πουλί, πού' ρθες από τα ξένα,

μέσα στην πρώτη σου φωλιά, ξέχνα τα περασμένα.

·        Παίχτε, λαούτα, παίξετε, παίξτε και σείς βιολιά μου

κι ο χρυσαφένιος μου αετός βρίσκεται πια κοντά μου.

·        Τώρα ξενιτεμένε μου συ θα ’σαι ο βασιλιάς μου,

όπως και πάντα ήσουνα ο πόθος της καρδιάς μου.

·        Παίξτε, λαούτα, παίξετε, παίξτε βιολιά, κλαρίνα,

κι ο χρυσαφένιος μου αετός βρίσκεται στην Αθήνα.

 

Αμέσως μετά την αποβίβαση του Γεωργίου στο Φάληρο, στις 25 Νοεμβρίου 1935,
ο Γ. Κονδύλης του παρέδωσε το κείμενο του διαγγέλματος που θα απηύθυνε προς τον Ελληνικό λαό. Επάνω: ο Γ. Κονδύλης, ο Γεώργιος, ο διάδοχος Παύλος (αριστερά), ο Αλ. Παπάγος (ανάμεσα στον βασιλιά και τον Κονδύλη) και (δεξιά) ο Στ. Μερκούρης
 (Αθήνα, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο)