Με αφορμή το εργοδοτικό έγκλημα στη «Βιολάντα»

Η έκρηξη και η φωτιά που ακολούθησε στη βιομηχανία της «Βιολάντα», πριν το ξημέρωμα της Δευτέρας 26 Γενάρη, προκάλεσε τον θάνατο σε πέντε εργάτριες και άφησε εφτά τραυματίες που δούλευαν στη νυχτερινή βάρδια. Εκλεισαν σπίτια, άλλαξε δραματικά η ζωή των παιδιών και των συγγενών τους.

Το μέγεθος της τραγωδίας θα μπορούσε να ήταν μεγαλύτερο αν συνέβαινε άλλη ώρα, που θα δούλευαν περισσότεροι εργαζόμενοι στον συγκεκριμένο χώρο. Πάντως ήταν τέτοιο που όμοιό του δεν ξαναζήσαμε στα Τρίκαλα, ούτε πανελλαδικά. Ηταν ένα από τα φονικότερα εργατικά δυστυχήματα, οπότε δικαιολογημένα τα φώτα της δημοσιότητας έπεσαν πάνω στο θέμα για μεγάλο χρονικό διάστημα, με ένταση και πολλή συζήτηση για όλες τις παραμέτρους που οδήγησαν σε αυτό.

Με αφορμή τη «Βιολάντα» αξίζει να συμπυκνώσουμε ορισμένα συμπεράσματα, ως οδηγό στην ανειρήνευτη διαπάλη της εργατικής τάξης με το κεφάλαιο.

1. Ο χαρακτηρισμός του θανάτου των 5 εργατριών ως εργοδοτικού εγκλήματος, όπως έγινε από την πρώτη στιγμή, ήταν απόλυτα σωστός.

Οχι μόνο γιατί το αποδεικνύουν όλες οι έρευνες και οι μαρτυρίες που ακολούθησαν, για εγκληματικά λάθη στην κατασκευή, στη συντήρηση των υποδομών του δικτύου προπανίου και των άλλων εγκαταστάσεων, στον τρόπο αδειοδότησης της λειτουργίας μιας βιομηχανίας, κατά τ' άλλα πρότυπης, τους επιδερμικούς και χωρίς βάθος και ουσία ελέγχους από τους διάφορους ελεγκτικούς μηχανισμούς, την αδιαφορία της εργοδοσίας στις προειδοποιήσεις των εργαζόμενων για περίεργη δυσοσμία για μεγάλο χρονικό διάστημα, για φωτιές μικρής έκτασης που προκαλούνταν στους φούρνους, για δύσκολες συνθήκες δουλειάς και την πρόκληση εργατικών «ατυχημάτων» που οδηγούνταν στο νοσοκομείο.

Αλλά και γιατί - και είναι το κύριο όπου πρέπει να συγκεντρώσουμε την προσοχή μας - το τεράστιο θέμα των μέτρων υγείας και ασφάλειας στους χώρους δουλειάς, για την εργοδοσία και το κεφάλαιο δεν αποτελεί προτεραιότητα. Προτεραιότητα γι' αυτούς είναι το κυνήγι του μέγιστου κέρδους, η ανάπτυξη και η επέκταση των επιχειρήσεών τους, το κέρδισμα μεγαλύτερων μεριδίων στην αγορά, το πώς θα γίνουν πιο ανταγωνιστικοί στον πόλεμο με άλλες επιχειρήσεις. Ενδιαφέρονται πώς θα μπουν σε προγράμματα για να πάρουν επιχορηγήσεις, πώς θα αξιοποιήσουν για λογαριασμό τους μεγαλύτερα ποσά από τα διάφορα πακέτα στήριξης που το κράτος και η Ευρωπαϊκή Ενωση τούς μπουκώνουν, ενώ την ίδια στιγμή για τις απαιτήσεις των εργατών λένε «δεν υπάρχουν λεφτόδεντρα».

Επομένως, η εργοδοσία δεν έχει καν στο μυαλό της να διαθέσει χρόνο, σκέψη, ανθρώπους, να περιορίσει ή και να σταματήσει την παραγωγή της για κάποιο χρονικό διάστημα προκειμένου να βελτιώσει τις υποδομές της με σύγχρονα τεχνολογικά μέσα, που υπάρχουν και θα μπορούσαν να προστατέψουν τον εργαζόμενο από ατυχήματα. Γιατί γι' αυτούς όλα αυτά σημαίνουν κόστος, δηλαδή αφαίρεση από τα κέρδη τους.

Μη μας θολώνει το μυαλό γιατί δεν διαθέτουν χρήμα για την υγεία και την ασφάλεια, αφού την ίδια στιγμή δίνουν μεγάλα ποσά, ενδεχομένως και μεγαλύτερα απ' όσα θα χρειάζονταν για να τηρηθούν σύγχρονες προδιαγραφές προστασίας των εργαζομένων, σε δωρεές σε σχολεία, νοσοκομεία, κατασκευαστικά έργα, αγαθοεργίες και άλλες ευεργεσίες. Αυτά γι' αυτούς σημαίνουν διαφήμιση και διαμόρφωση ενός προφίλ, που θα αποτελέσει εφαλτήριο και πλεονέκτημα για να κερδοσκοπήσουν πολλαπλάσια απ' όσα ξοδεύουν για τέτοιους σκοπούς. Από την άλλη, ο εργάτης δεν είναι γι' αυτούς παρά ένα γρανάζι μιας μηχανής, που και να χαλάσει, δηλαδή να σακατευτεί ή να σκοτωθεί, δεν πειράζει, αφού θα αποκατασταθεί εύκολα από άλλους. Αλλωστε, τόσοι περιμένουν στην ουρά της ανεργίας.

Γι' αυτό τα εργοδοτικά εγκλήματα και τις αιτίες που τα προκαλούν δεν πρέπει να τα εξηγήσουμε με όρους ψυχολογίας, δηλαδή πόσο καλός ή κακός είναι ο επιχειρηματίας, πόσο «αγαπά» και «ενδιαφέρεται» για τους εργαζόμενούς του, αλλά με κριτήρια πολιτικής οικονομίας. Το κεφάλαιο στο κυνήγι του μέγιστου κέρδους θεωρεί την εργατική δύναμη - που είναι η βασική παραγωγική δύναμη - «ελαστική δαπάνη», που πρέπει να την περιορίσει. Είτε με μείωση μισθών, είτε με αύξηση του εργάσιμου χρόνου, είτε με περικοπές και περιορισμούς στα έξοδα για μέτρα υγείας και ασφάλειας κ.λπ.

Συμπερασματικά, ο εργαζόμενος όταν διεκδικεί ανάμεσα στα άλλα βελτίωση των συνθηκών δουλειάς, για να μπορεί να γυρίζει σπίτι σώος και αβλαβής, οφείλει να συνειδητοποιεί ότι στο στόχαστρό του πρέπει να μπαίνει όχι μόνο ο μεμονωμένος εργοδότης που έχει απέναντί του, αλλά ολόκληρο το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό σύστημα, που είναι από τη φύση του εκμεταλλευτικό, δολοφονικό και βάρβαρο και έχει όνομα, λέγεται καπιταλισμός. Ταξικός αγώνας που στο διεκδικητικό του πλαίσιο δεν θα καταλήγει στην ανάγκη ρήξης με αυτό το σύστημα και ανατροπής του θα είναι αγώνας παρατημένος στη μέση. Συνεπώς, αντικειμενικά η εργατική τάξη θα συνεχίσει να μετράει ολοένα και περισσότερους νεκρούς στον ήδη μακρύ κατάλογο, που χύνουν το αίμα τους για να κινείται η καπιταλιστική μηχανή ή αλλιώς η ελεύθερη οικονομία της αγοράς, για να χρησιμοποιήσουμε τη δική τους γλώσσα.

2. Οι ταξικές αντιθέσεις μέσα στην κοινωνία των Τρικάλων έγιναν πιο ευδιάκριτες σε ευρύτερα λαϊκά στρώματα.

Από τη μια μεριά οι βιομήχανοι, οι επιχειρηματίες, το Επιμελητήριο ως θεσμική τους έκφραση, το πολιτικό τους προσωπικό, με ονόματα πρώτης γραμμής των κομμάτων που διαχειρίστηκαν κυβερνητική εξουσία και όχι μόνο. Ολοι τους, αφού εξέφρασαν τη λύπη τους για το συμβάν, λέγοντας ότι «αυτά συμβαίνουν», συγκέντρωναν την προσοχή τους στο πόσο πληγώθηκαν η επιχειρηματικότητα και η οικονομία της περιοχής μας και επιμελώς έχτιζαν το προφίλ του επιχειρηματία ως δήθεν αυτοδημιούργητου, με ευαισθησίες και νοιάξιμο για τους εργαζόμενούς του και την τρικαλινή κοινωνία.

Από την άλλη η εργατική τάξη, με τα ταξικά συνδικάτα, με το Εργατικό Κέντρο Τρικάλων στην πρώτη γραμμή, να γίνεται το εργαλείο στην όξυνση της αντιπαράθεσης και στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης από τη σκοπιά των συμφερόντων των εργαζομένων. Να οργανώνει τη δράση σε όλα τα επίπεδα, συγκεντρώσεις, απεργίες, συσκέψεις, περιοδείες, καθώς και τη διαφώτιση και επικοινωνία μέσω των ΜΜΕ. Και, φυσικά, στην πρώτη γραμμή τα στελέχη και τα μέλη του ΚΚΕ να δίνουν όλες τους τις δυνάμεις σε δύσκολες και απαιτητικές, από πολλές απόψεις, συνθήκες.

Ηρθαν στην επιφάνεια μεγάλα αποθέματα δύναμης και ικανοτήτων σωματείων και συνδικαλιστών, που φάνηκε ότι ξεδιπλώνονται όταν οι συνθήκες το απαιτούν. Αναδείχθηκαν οι δυνατότητες να ενταχθούν στις μάχες εφεδρείες που σε άλλες περιπτώσεις δείχνουν να είναι σε ύπνωση. Ασφαλώς και δεν ωραιοποιούμε την κατάσταση. Δεν προσπερνούμε τις αδυναμίες, με κυρίαρχη τον μικρό βαθμό οργάνωσης και λειτουργίας της εργατικής τάξης στα σωματεία και στο συνδικαλιστικό κίνημα, που φάνηκαν πιο έντονα τώρα που οι ανάγκες απαιτούσαν πολύ περισσότερες δυνάμεις, με πιο οργανωμένο και μαχητικό τρόπο να μπουν στη μάχη.

Επίσης αναδείχθηκαν η ταλάντευση και η ολιγωρία φορέων των μεσαίων στρωμάτων της πόλης, να πάρουν σαφή θέση από ποια μεριά στέκονται πάνω στο θέμα «Βιολάντα». Ζήτημα που έχει να κάνει κυρίως με τη θέση τους στην ταξική διαστρωμάτωση και το ότι είναι επιρρεπείς στο αφήγημα της αστικής τάξης: Πως μπορεί κι αυτοί από μικροί αυτοαπασχολούμενοι να γίνουν μεγάλοι βιομήχανοι ...όπως ο ιδιοκτήτης της «Βιολάντα». Αντίληψη που προσκρούει στη σκληρή πραγματικότητα του ασφυκτικού κλοιού που δέχονται και οι ίδιοι από τη δράση των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων, που τους οδηγεί σε συρρίκνωση. Γι' αυτό και πρέπει να σκεφτούν ότι τις συμμαχίες τους πρέπει να τις αναζητήσουν στο πλευρό της εργατικής τάξης και όχι της αστικής.

Η «Βιολάντα» λειτούργησε ως καταλύτης. Για τις πιο προωθημένες ταξικά και πολιτικά συνειδήσεις εδραιώθηκε η αυτοπεποίθηση ότι άλλος δρόμος, πέρα από τη διαρκή σύγκρουση για την ανατροπή του συστήματος που δολοφονεί εργάτες, δεν υπάρχει. Για άλλες εργατικές δυνάμεις με ταξικό αισθητήριο διεύρυνε στη σκέψη και τη στάση τους τις χαραμάδες, ώστε να μπορούν πιο ευδιάκριτα να πάρουν θέση πάνω στο θέμα. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι μια εργάτρια που χρόνια δουλεύει στη βιομηχανία «Βιολάντα», σε μία από τις συσκέψεις του Εργατικού Κέντρου το διατύπωσε με τον έξης τρόπο: «Δούλευα αγόγγυστα και με ζήλο στο εργοστάσιο για πολλά χρόνια, γιατί είχα ανάγκη, μέχρι που το αφεντικό μου 'λεγε ότι "πρέπει να σε κλωνοποιήσω για να 'χω πολλές σαν και σένα", αλλά δεν περίμενα να μας πάρουν και τη ζωή μας, να μας σκοτώσουν για τα λεφτά, όχι όλα για τα λεφτά...».

Πολύ μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας των Τρικάλων, αδιάφορο σε άλλους καιρούς, έστησε αυτί και άκουγε πιο προσεκτικά, με μεγαλύτερο ενδιαφέρον, τι λέγαμε, πώς το λέγαμε και τι κάναμε. Εδειξε με διάφορους τρόπους ότι τα ενέκρινε, έστω κι αν οι ίδιοι δεν πήραν μέρος στις συγκεντρώσεις και τις διαμαρτυρίες που έγιναν για να καταδικαστεί το εργοδοτικό έγκλημα. Αυτό το κομμάτι οφείλουμε ως καθήκον να το απεγκλωβίσουμε από την επιρροή της εργοδοσίας και της αστικής αντίληψης που θέλει αφεντικά και εργάτες να τους παρουσιάζει σαν μια οικογένεια, που τα συμφέροντά τους είναι συνδεδεμένα με το συμφέρον του κεφαλαίου. Να βρούμε τρόπους και μέσα να απλώσουμε οι ίδιοι το χέρι για να τους τραβήξουμε στον δρόμο της οργανωμένης μαζικής πολιτικής δράσης, χωρίς να περιμένουμε πότε από μόνοι τους θα μας δώσουν το δικό τους χέρι.

Υπάρχει και ένα κομμάτι εργαζομένων που όντας πιο προσκολλημένοι στην «αυλή» των εργοδοτών, είτε γιατί έχουν θέσεις ευθύνης κοντά στον εργοδότη, είτε γιατί νομίζουν ότι έτσι θα εξασφαλίσουν διά παντός την εύνοιά του, είτε παρασυρόμενοι από την πίεση που δέχτηκαν, οδηγήθηκαν στην απαράδεκτη στάση να υπερασπίσουν τον εργοδότη τους με προκλητικό τρόπο, όπως η συγκέντρωση έξω από τα δικαστήρια. Τέτοιες περιπτώσεις υπάρχουν σε όλες τις επιχειρήσεις. Ομως δεν είναι το κυρίαρχο κομμάτι και θα βαίνει διαρκώς συρρικνούμενο, ανάλογα και με τη δράση που τα συνδικάτα θα αναπτύσσουν στους χώρους δουλειάς.

3. Στην πράξη φάνηκε πόσο μεγάλη αξία έχει τα συνδικαλιστικά όργανα να είναι ταξικά προσανατολισμένα.

Αποδείχθηκε ότι το Εργατικό Κέντρο Τρικάλων, που πριν δύο χρόνια πήραν το τιμόνι του οι ταξικές δυνάμεις, όπου πρωτοστατούν οι κομμουνιστές, έγινε πράγματι το αποκούμπι για την εργατική τάξη των Τρικάλων. Τα αντανακλαστικά, η εγρήγορση και η ετοιμότητα που έδειξε στην οργάνωση του αγώνα και στον προσανατολισμό του το καταξίωσαν ευρύτερα στην τρικαλινή κοινωνία. Ανέβασαν το κύρος και την αίγλη του σε πολύ περισσότερες δυνάμεις εργαζομένων απ' αυτές που μέχρι χθες το ακολουθούσαν. Το παραδέχτηκαν και δυνάμεις που μέχρι χθες ήταν πιο επιφυλακτικές και δύσπιστες απέναντί του. Δημιουργήθηκαν καλύτερες προϋποθέσεις να δυναμώσει το κίνημα, με δημιουργία νέων συνδικάτων, πιο μαζικών, με καλύτερη λειτουργία. Ανέβηκε ο πήχης των απαιτήσεων να ανταποκριθούμε σ' αυτά τα καθήκοντα και στις αυξημένες προσδοκίες που δημιουργήθηκαν από την πρωτοπόρα δράση του Εργατικού Κέντρου.

Γι' αυτό και η μεγαλοεργοδοσία των Τρικάλων έδειξε τα δόντια της απέναντί του, συκοφαντώντας και βρίζοντας συνδικαλιστές. Δεν ανέχεται να έχει απέναντί της ένα συνδικαλιστικό όργανο που θα είναι καρφί στο μάτι της, που θα αμφισβητεί την οικονομική και πολιτική της κυριαρχία. Χρειάζεται αυξημένη επαγρύπνηση απ' όλους τους εργάτες, να πάρουν θέση και να υπερασπίσουν με κάθε τρόπο την κατάκτηση που έγινε στα Τρίκαλα, να υπάρχει ένα Εργατικό Κέντρο που θα λειτουργεί από τη σκοπιά των δικών τους συμφερόντων, να δίνει το παράδειγμα ότι οι συσχετισμοί μπορούν να αλλάζουν υπέρ των ταξικών δυνάμεων και αυτό να είναι όπλο στα χέρια τους, στην ανειρήνευτη ταξική σύγκρουση.

Δημήτρης Αρμάγος,

μέλος της Επιτροπής Περιοχής Θεσσαλίας του ΚΚΕ και πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Τρικάλων

Πηγή : https://www.rizospastis.gr/story.do?id=13217665