22 Μαρτίου Παγκόσμια Ημέρα Νερού

Dr. Αριστείδης Σφέικος γεωλόγος

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών και τα θεματικά τμήματά του καθιέρωσαν την 22 Μαρτίου σαν Παγκόσμια Ημέρα Νερού. Μια μέρα από τις 365 του χρόνου αφιερωμένη στο πλέον κρίσιμο αγαθό και στοιχείο για την διατήρηση και ανάπτυξη της ζωής.

Αρχικά οφείλουμε να θυμόμαστε πως η ζωή δημιουργήθηκε και εξακολουθεί να δημιουργείται και να αναπτύσσεται μέσα σε υγρό περιβάλλον. Οι πρώτοι έμβιοι οργανισμοί αναπτύχθηκαν μέσα σε υγρά περιβάλλοντα.   Αυτά περιλαμβάνουν τόσο το εξωτερικό υδάτινο κάλυμμα του πλανήτη Γη όσο και τις βιολογικές εκείνες διαδικασίες αναπαραγωγής με μηχανισμούς ανάπτυξης των εμβρύων μέσα σε υγρούς θύλακες που βρίσκονται ενσωματωμένοι στους οργανισμούς (σπονδυλωτά και ασπόνδυλα).  Θυμηθείτε ότι τα θηλυκά κυοφορούν τα έμβρυα σε σάκους γεμάτους υγρό, αλλά και τα αυγά είναι ένας σάκος με υγρό για να τραφεί και να αναπτυχθεί το έμβρυο.

 

Μόνο και μόνο τα παραπάνω αναδεικνύουν τη κρισιμότητα και την σπουδαιότητα το νερού για τη διατήρηση και ανάπτυξη έμβιων όντων, χλωρίδα και πανίδα. 

 

Ναι, αλλά θα πει κανείς, γύρω μας υπάρχει τόσο νερό , θάλασσες  λίμνες  μεγάλα ποτάμια. Οπότε σωστά θα μπορεί κανείς να ισχυρισθεί ότι έχουμε περίσσεια και δεν πρέπει να ανησυχούμε. Δυστυχώς συμβαίνει το αντίθετο.  Η συντριπτική ποσότητα του νερού που βρίσκεται στην γήινη επιφάνεια, και είναι αυτό των θαλασσών και ωκεανών,  είναι αλμυρό. Δηλαδή έχει μέσα του διαλυμένες τόσες φυσικές χημικές ουσίες  που το καθιστούνε ακατάλληλο για πόση και ακατάλληλο να θρέψει την έμβια ζωή στην επιφάνεια του πλανήτη. Το νερό που μένει στην διάθεση μας για χρήση είναι αυτό από τους ποταμούς και τις λίμνες. Βέβαια από αυτές τις ποσότητες πάλι μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε εκείνες μόνο που είναι αναπληρώσιμες σε ετήσια βάση.

 

Ένα απλό ανάλογο παράδειγμα είναι το παρακάτω:  έχεις αποταμιεύσει ένα χρηματικό κεφάλαιο σε κάποια τράπεζα. Το κεφάλαιο δεν μπορείς να το πάρεις και να το καταναλώσεις.  Μπορείς μόνο να καταναλώνεις τους τόκους.  Άρα πρέπει να βρίσκεις τρόπο και μεθόδους ώστε με τα χρήματα των τόκων να πετυχαίνεις το βέλτιστο όφελος για τη ζωή σου. Τι συμβαίνει όμως όταν μεταβάλλονται τα επιτόκια.  Τότε μεταβάλλεται και το διαθέσιμο χρηματικό ποσό για ξόδεμα. Στην δική μας περίπτωση είναι η ποσότητα νερού που μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε, δηλ άλλες χρονιές μεγάλες ποσότητες άλλες μικρότερες για χρήση.

 

Τι γίνεται αν πειράξουμε το κεφάλαιο, δηλ πάρουμε περισσότερο νερό από αυτό της ετήσιας αναπλήρωσης;  Τότε αναγκαστικά θα είναι μικρότερο το ποσό των τόκων που θα λάβουμε στο μέλλον. Άρα θα είμαστε διπλά χαμένοι μιας και θα έχουμε λιγότερου διαθέσιμους πόρους  αλλά θα έχουμε απολέσει και μια σημαντική ποσότητα του αρχικού κεφαλαίου.  Επισημαίνω ότι η ποσότητα αυτή του κεφαλαίου που θα απολέσουμε είναι εξαιρετικά δύσκολα αναπληρώσιμη ( τουλάχιστον στην σύντομη διάρκεια της ανθρώπινης ζωής).

Άρα λοιπόν όταν καταναλώνουμε περισσότερο από αυτό που η φύση θέτει στη διάθεση μας , προκαλούμε μια ανεπανόρθωτη και μη αναστρέψιμη βλάβη.

 

Σκοπός μου δεν είναι να εκθέσω και να υποστηρίξω βαρύγδουπα επιστημονικά επιχειρήματα για την σπουδαιότητα του νερού στην διατήρηση της ζωής, ούτε να απαριθμήσω τι βλάβες μπορεί να προκύψουνε στην ανθρώπινη ζωή και κοινωνία με την απώλεια του νερού.

Μου αρκεί να ξεκινήσει ένας ατομικός προβληματισμός και αναστοχασμός για τον τρόπο με τον οποίο ό καθένας μας χρησιμοποιεί και συμπεριφέρεται στο νερό.

 

Συνήθως αραδιάζουμε μια σειρά βαρύγδουπων ακατανόητων επιστημονικών συμβουλών και παραινέσεων για το τί πρέπει να γίνει. Αντί για αυτό όμως θα σας πω τι προσπαθώ να κάνω εγώ συνειδητά, κατέχοντας την επιστημονική γνώση για τον κύκλο του νερού στη Γή. Γνωρίζω την ποσοτική αλλά και την ποιοτική κατάσταση του νερού στο δικό μου άμεσο περιβάλλον. Στόχος μου είναι να διατηρήσω και να βελτιώσω τις συνθήκες του νερού ώστε να παραδώσω στην γενιά των παιδιών μου επαρκώς κατάλληλο το αγαθό που είναι κρίσιμο για την επιβίωση και την ανάπτυξη τους.

 

Αυτό που κάνω λοιπόν είναι να μην αφήνω το νερό, ειδικά της ύδρευσης, να τρέχει άσκοπα (συχνά με τη δικαιολογία να δροσίσει- δροσερό νερό παίρνεις από το ψυγείο).

Δεν καταβρέχω τσιμεντένιες επιφάνειες το καλοκαίρι με υψηλές θερμοκρασίες περιβάλλοντος για να ψυχθούν, (οι επιφάνειες δεν ψύχονται, απεναντίας το νερό εξατμίζεται και προκαλεί αύξηση της ατμοσφαιρικής υγρασίας με αποτέλεσμα την ανάπτυξη έντονου αισθήματος δυσφορίας).

Περιττό να αναφέρω πως αποφεύγω κάθε μορφή μόλυνσης των επιφανειακά ρεόντων υδάτων με την απόρριψη κάθε είδους μολυντών και ρυπαντών. Δεν χρησιμοποιώ δηλαδή τα επιφανειακά ρέοντα ύδατα σαν αποθηκευτικό χώρο και μεταφορέα σκουπιδιών στη θάλασσα.

 

Και εγώ προσωπικά θα ήθελα να αντιμετωπίζω και να συμβιώνω με το υδάτινο στοιχείο, πλούσιο σε ποιότητα και ποσότητα πανταχού παρών, έτσι όπως εικονογραφικά περιγράφεται γλαφυρά και γλωσσικά πλούσια στα λογοτεχνικά έργα των φιλολόγων  συγγραφέων και ποιητών. Είχα πρόσφατα μια ανάλογη εμπειρία και ομολογώ ότι οι γλωσσικές και τεχνικές μου γνώσεις δεν ήταν σε θέση να προσφέρουν μια αντίστοιχη εντυπωσιακή εικόνα για το νερό στη ζωή μας σαν αυτή που η έντεχνη χρήση της γλώσσας από ένα φιλόλογο προσέφερε.

 

Δυστυχώς όμως η σκληρή φυσική πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετική και το αίσθημα  αυτοσυντήρησης της ανθρώπινης φύσης, οφείλει να μας κάνει οικονόμους για να διαχειρισθούμε τον φυσικό πόρο με την προσοχή εκείνη που απαιτείται για να κληρονομήσουμε στα παιδιά μας την ύπαρξη και επάρκεια του φυσικού αυτού αγαθού στη ζωή τους, ώστε να έχουν και αυτά μέλλον.

 

 

 

* Ο Dr. Αριστείδης Σφέικος είναι γεωλόγος, πτυχιούχος του Αριστοτελείου Παν/μιου Θεσ/νικης, και κάτοχος διδακτορικού τίτλου από  το Γεωλογικό Ινστιτούτο του παν/μιου του Τύμπιγκεν, Γερμανίας. Διετέλεσε επιστημονικός συνεργάτης και διδάσκων σε ΑΕΙ και ΤΕΙ ενώ εργάστηκε στην διαχείριση κατασκευής μεγάλων τεχνικών έργων (φράγματα , υδραυλικές και οδικές σήραγγες). Εστιάζει την έρευνα του στην κατανόηση σε βάθος της γεωλογικής λειτουργίας της Γής, τη διαχείριση, προστασία και αειφορία φυσικών πόρων και την αλληλεπίδραση των τεχνικών έργων με το φυσικό περιβάλλον. Όλα τα παραπάνω σε σχέση και εξάρτηση με τις σύγχρονες ανάγκες της κοινωνίας για πρώτες ύλες (όπως το νερό) και την αλληλεπίδραση των αναγκών με τη φυσική λειτουργία της γης (εκμετάλλευση γεωθερμίας). Ταυτόχρονα μελετά την ιστορία των γεωφυσικών επιστημών και έχει μεταφράσει πρόδρομες ιστορικές γεωφυσικές και γεωμορφολογικές μελέτες.